آشنایی با گیاه پکان و روش‌های تکثیر آن

گیاه پکان با نام علمی Carya illinoensis از خانواده Juglandaceae و بومی مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر است.

معرفی گیاه پکان

گیاه پکان با نام علمی Carya illinoensis از خانواده Juglandaceae  است. در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪﻩ اﻣﺮﻳﮑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﮐﺸﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ داﺷﺘﻪ و ﺟﺰو گیاهان ﺑﻮﻣﯽ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﮔﺮدد. ﻣﻴﻮﻩ اﻳﻦ درﺧﺘﺎن ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت وﺣﺸﯽ در مناطق ﻃﺒﻴﻌﯽ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎﮐﻨﺎن ﺑﻮﻣﯽ و ﺳﺮﺧﭙﻮﺳﺘﺎن ﺑﻌﻨﻮان ﻳﮏ ﻣﺎدﻩ ﻏﺬاﻳﯽ و داروﻳﯽ ﻣﻮردﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮدﻩ اﺳﺖ. امروزه اﻳﻦ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻌﻨﻮان ﻳﮑﯽ از ﭼﻨﺪ ﻣﺤﺼﻮل اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﮏ در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪﻩ وﺁﻣﺮﻳﮑﺎﯼ ﻻﺗﻴﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﯽ از ﺗﻮﻟﻴﺪات ﺧﺸﮑﺒﺎر اﻳﻦ ﮐﺸﻮرها را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده اﺳﺖ.


 

خصوصیات

ریشه‌ها مانند گردو عمیق هستند. ﺷﺎﺧﻪ‌های ﺟﻮان و ﺑﺮﮔﻬﺎ ﮐﺮﮐﯽ، ﺑﺮگ رﺳﻴﺪﻩ ﺗﻘﺮﻳﺒًﺎ ﺑﺪون ﮐﺮﮎ، ﻓﻠﺴﻬﺎﯼ ﺟﻮاﻧﻪ  ﮐﻢ مماسی می‌باشند. ﻣﻴﻮﻩ‌ها ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﺘﻬﺎﻳﯽ ﺑﺮ روﯼ ﺷﺎﺧﻪ‌های ﺣﺎﺻﻞ از رﺷﺪ ﻓﺼﻞ ﺟﺎرﯼ دﻳﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﺳﻦ ﺁﻏﺎز ﺑﺎردهﯽ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ رﻗﻢ و ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﯽ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ و ﻣﺎﻧﻨﺪﮔ ﺮدو  نهال‌های پیوندی زودتر ار می‌دهند. از ﻧﻈﺮ ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﯽ اﻳﻦ ﮔﻴﺎهﺎن اﻏﻠﺐ داراﯼ ﺣﺎﻟﺖ دﻳﮑﻮﮔﺎﻣﯽ هستند(گلهای نر ماده در زمانهای مختلف شکوفا می‌شوند) . ﺑﻴﻦ زﻣﺎن ﭘﺮاﮐﻨﺶ ﮔﺮدﻩ ﺑﺎ زﻣﺎن ﭘﺬﻳﺮش ﻣﺎدﮔﯽ یکسان نیست. در نتیجه برای ﻋﻤﻠﮑﺮد خوب در زﻣﺎن اﺣﺪاث ﺑﺎغ بای ارﻗﺎﻣﯽ ﻣﻮرد ﮐﺸﺖ وﮐﺎر ﻗﺮارﮔﻴﺮﻧﺪﮐﻪ از ﻧﻈﺮ زﻣﺎن ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﯽ همزمان باشند.

نیازهای آب و هوایی

ﭘﮑﺎن ﮔﻴﺎهی اﺳﺖ روﺷﻨﺎﻳﯽ ﭘﺴﻨﺪ و ﻃﺎﻟﺐ ﺁب هوای ﮔﺮم و ﻧﻴﻤﻪ گرم، ﻣﺮﻃﻮب و ﻣﺪﻳﺘﺮاﻧﻪای است. اﻳﻦ ﮔﻴﺎﻩ ﺑﺎ زﻣﺴﺘﺎن‌های ﺳﺮد و ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن‌های ﮔﺮم ﺳﺎزش داﺷﺘﻪ و ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﺣﺪاﮐﺜﺮ دماهای ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻪ 41 تا 46 درجه سانتی‌گراد، حداقل دمای زمستانه 18- تا 29- درجه سانتی‌گراد است. نیاز سرمایی این گیاه حدود 400 تا 600 ساعت دمای کمتر از 7 درجه سانتی‌گراد است. در ماطق با میانگین بارش 760 میلی‌متر قابل کشت است.  

ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﯽ

گل‌های نر و ماده جداگانه ولی روی یک درخت قرار دارند و زمان شکوفا شدن آنها با یکدیگر همزمان نیست. ممکن است گل‌های ماده یا گل‌های نر ابتدا باز شوند. اﻟﺒﺘﻪ درﺧﺘﺎن ﭘﮑﺎن ﺑﺮﺣﺴﺐ رﻗﻢ و ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﻮﯼ هر ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ هر دو ﺣﺎﻟﺖ را از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن دهند. درﺣﺎﻟﺖ اول ﮔﻠﻬﺎﯼ ﻧﺮ ﻗﺒﻞ ازﮔﻠﻬﺎﯼ ﻣﺎدﻩ ﺑﺎز ﺷﺪﻩ وﮔﺮدﻩ ﺧﻮد را ﺁزاد می‌کنند  و در ﺣﺎﻟﺖ دوم ﮔﻠﻬﺎﯼ ﻣﺎدﻩ ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﮑﻪ ﮔﻠﻬﺎﯼ ﻧﺮﮔﺮدﻩ ﺧﻮد راﺁزادﮐﻨﻨﺪ ﺁﻣﺎدﻩ ﭘﺬﻳﺮش ﮔﺮدﻩ می‌شوند. ﻟﺬا ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﺗﺎ در زﻣﺎن اﻧﺘﺨﺎب ارﻗﺎم ﺑﺮاﯼ ﻳﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻻزم ﺑﻪ همپوشانیﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﯽ اﻳﻦ ارﻗﺎم انجام شود.

تناوب باردهی

ﺗﻨﺎوب ﺑﺎردهی در ﭘﮑﺎن ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﮐﺎهش ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮل ﮐﻪ ﺑﺪﻧﺒﺎل ﻳﮏ ﺳﺎل ﭘﺮ ﻣﺤﺼﻮل اتفاق می‌افتد. ارﻗﺎم ﭘﮑﺎن از اﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﺑﺎ هم ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎﯼ زﻳﺎدﯼ دارند. ﻣﻌﻤﻮًﻻ ﺁن دﺳﺘﻪ از ارﻗﺎﻣﯽ ﮐﻪ درﻃﯽ ﻣﺪت  زﻣﺎن ﮐﻮﺗﺎهی ﺑﻌﺪ ازﮐﺸﺖ ﺑﻪ ﺑﺎردهﯽ ﻣﯽرﺳﻨﺪ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮﯼ ﺑﻪ تناوب باردهی دارند.

ازدیاد

بذر: در این  روش ﺑﺬرها باید ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از رﺳﻴﺪن در ﺷﺎﺳﯽ ﺳﺮد ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ ﺑﺬرها ﺑﺮاﯼ ﺟﻮاﻧﻪ زﻧﯽ به دمای 2 تا 5 درجه به مدت یک تا سه ماه نیاز دارند. ﺗﺎق اﻧﺘﻘﺎل دادﻩ ﺷﻮﻧﺪ. همچنین درﺻﻮرت ﻋﺪم ﺳﺮﻣﺎدهی ﺑﺮاﯼ اﻃﻤﻴﻨﺎن از ﺟﻮاﻧﻪ زﻧﯽ ﺧﻮب و ﺳﺮﻳﻊ بذرها باید در دمای حدد 30 تا 35 درجه سانتی‌گراد ﻗﺮار دادﻩ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﺤﺪودﻳﺖ رﺷﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﭘﮑﺎن ﺑﺮﻃﺮف ﺷﻮد.

رویشی: ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ روش ﺗﮑﺜﻴﺮ روﻳﺸﯽ در ﭘﮑﺎن ﭘﻴﻮﻧﺪ بر روی پایه‌های بذری است. ﻋﻤﺪﻩ ﺗﺮﻳﻦ روش‌های ﭘﻴﻮﻧﺪ ﭘﮑﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻴﻮﻧﺪ زﺑﺎﻧﻪ اﯼ،ﮐﻮﭘﻴﻮﻧﺪ وﺻﻠﻪ اﯼ وﮐﻮﭘﻴﻮﻧﺪ ﺣﻠﻘﻮﯼ اﺳﺖ. ﭘﻴﻮﻧﺪ زﺑﺎﻧﻪ اﯼ در ﺑﻬﻤﻦ ﻣﺎﻩ ﺑﺮ روﯼ داﻧﻬﺎﻟﻬﺎﯼ یکساله ﺟﻮان  وﮐﻮﭘﻴﻮﻧﺪ وﺻﻠﻪ اﯼ و ﺣﻠﻘﻮﯼ ﻃﯽ ﻣﺎههای ﺗﻴﺮ و ﻣﺮداد ﻣﺎﻩ ﺑﺮ روﯼ داﻧﻬﺎﻟﻬﺎﯼ ﺟﻮان دوﺳﺎﻟﻪ اﻧﺠﺎم می‌گیرند.

ﮐﺎﺷﺖ و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﺎﻏﺎت ﭘﮑﺎن

  ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﻮدن دورﻩ ﺑﺎزدهی اﻗﺘﺼﺎدﯼ درﺧﺘﺎن ﭘﮑﺎن و هزینه‌های ﺑﺎﻻﯼ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﺎغ، اﻧﺘﺨﺎب زﻣﻴﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاﯼ ﮐﺎﺷﺖ ﺁن، ﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﺧﺎﮐﯽ و ﭼﻪ ازﻧﻈﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﮐﺎﺷﺖ و ﭘﺮورش ﺁن در ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺑﺎغ دارد. اﻧﺘﺨﺎب رﻗﻢ و ﭘﺎﻳﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺎزهای ﺑﺎﻏﺪار ﺗﻌﻴﻴﻦ میﮔﺮدﻧﺪ. در اﻧﺘﺨﺎب رﻗﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاﯼ ﮐﺸﺖ در ﻳﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ باید به چند مورد توجه شود، ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﮔﺮدﻩ اﻓﺸﺎﻧﯽ، ﻃﻮل ﻓﺼﻞ رﺷﺪ، واﮐﻨﺶ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﺮﻣﺎ و ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻴﻤﺎری‌ها. ﮐﺎﺷﺖ در ردﻳﻔﻬﺎﻳﯽ ﻣﻨﻈﻢ ﻣﻄﻤﺌﻨًﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺁﺑﻴﺎرﯼ، ﺑﺮداﺷﺖ و سایر اﻋﻤﺎل ﻧﮕﻪ دارﯼ ﺑﺎغ ﻣﯽﮔﺮدد. ازﻃﺮﻓﯽ باید ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺎزهای رﺷﺪﯼ درﺧﺘﺎن در ﻃﯽ ﺳﺎﻟﻬﺎﯼ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ در زﻣﺎن اﺣﺪاث ﺑﺎغ در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد. ﺑﺮاﯼ ﮐﺎﺷﺖ ﻣﯽ ﺗﻮان از ﮐﺎﺷﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺬر در زﻣﻴﻦ اﺻﻠﯽ و ﻳﺎ ﮐﺎﺷﺖ در ﺧﺰاﻧﻪ اﺳﺘﻔﺎدﻩ کرد. ﺳﭙﺲ ﭘﻴﻮﻧﺪ ارﻗﺎم  شناخته ﺷﺪﻩ و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮ روﯼ داﻧﻬﺎﻟﻬﺎﯼ به دست آمده در ﺳﺎﻟﻬﺎﯼ ﺑﻌﺪ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﻴﺮد . ﻋﻤﻞ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ هم در ﺧﺰاﻧﻪ و هم ﭘﺲ از اﻧﺘﻘﺎل ﻧﻬﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﺻﻠﯽ اﻧﺠﺎم شود. ﺁﺑﻴﺎرﯼ ﻣﻨﻈﻢ و ﭘﺮهﻴﺰ از ﺑﺮوز هر ﻧﻮع ﺗﻨﺶ در اﻳﻦ ﻣﺮاﺣﻞ از اهمیت زﻳﺎدﯼ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ.

منبع

درﺧﺖ ﭘﮑﺎن(گردوی گرمسیری)، ﻣﻴﻨﺎ ﻏﺰائیﻳﺎن.1387. وزارت ﺟﻬﺎد کشاورزی، ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﮐﺸﺎورزﯼ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﯽ اﺳﺘﺎن ﮔﻠﺴﺘﺎن


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۱۰/۰۸