بیماری‌های پس از برداشت در محصولات

بخشی از آسیب‌­های محصولات برداشت شده که باعث ایجاد خسارت می‌شوند به دلیل بیماری­‌ها، نابسامانی‌­های پس از برداشت و شرایط محیطی در زمان برداشت ، انبارمانی و حمل و نقل هستند.

بیماری­‌های پس از برداشت در محصولات

بخشی از آسیب‌­های محصولات برداشت شده که باعث ایجاد خسارت می‌شوند به دلیل بیماری­‌ها، نابسامانی‌­های پس از برداشت و شرایط محیطی در زمان برداشت ، انبارمانی و حمل و نقل هستند.

انواع بیماری­‌های پس از برداشت:

پوسیدگی سیاه یا قهوه‌ای:

 این بیماری توسط قارچ آلترناریا (Alternaria) ایجاد می‌شود محصول پس از برداشت آلوده می‌شود و علایم پس از برداشت و در انبار دیده می‌شود.

این قارچ‌ها سبب ایجاد بیماری‌­هایی مانند پوسیدگی سیاه یا قهوه‌ای در مرکبات، سیب، کدو، خیار، گوجه‌فرنگی، فلفل، بادمجان، انواع کلم، گیلاس، سیب زمینی و ... می­باشند. علایم این بیماری لکههای قهوه­ای یا سیاه هستند با سطح صاف یا فرو رفته با دیواره مرزی مشخص از بافت‌های سالم هستند. قارچ از طریق منافذ وارد بافت شده و رشد می­کند و بافت را تخریب و حفره‌­ای ایجاد می‌کند و در مراحل انتهایی لایه‌ای از بافت ریسه‌ای سفید یا قهوه‌­ای روی بافت پوسیده ظاهر می‌شود.

 

کپک خاکستری:

 این بیماری توسط قارچ بوتری تیس(Botrytis) ایجاد می‌­شود و تمام محصولات کشاورزی اعم از میوه‌ها و صیفی­‌جات را در تمام مراحل کاشت تا انبار آلوده می­‌کند.

 قارچ از زخم ها یا بریدگی‌ها وارد بافت می­‌شود. ظاهر این پوسیدگی ابتدا به شکل آبکی و بعد قهوه­‌ای می­‌باشد و به سرعت به عمق بافت‌ها وارد می­‌شود در شرایط مرطوب یک لایه کپک سفید یا خاکستری روی بافت بیمار ایجاد می‌شود. رشد این قارچ در شرایط خیلی خنک انبار سرد هم به آرامی ادامه دارد.

 

کپک صورتی:

عامل ایجاد این بیماری قارچ فوزاریوم(Fusarium) است که بیشتر در محصولاتی که با خاک در تماس هستند مانند کدو، خیار، گوجه فرنگی، سیب‌زمینی، هندوانه و مرکباتی که مدت زیادی در انبار می­‌مانند دیده می‌شود.

نوعی پوسیدگی قهوه‌­ای ایجاد می­کند. لکه‌ها ابتدا کمی خیس هستند و سپس قهوه­ای و کمی فرو رفته می­‌شوند و پوست آنها چروکیده می­‌شود و در نهایت روی این بافت­‌ها کپک‌های سفید، زرد یا صورتی ایجاد می­‌شود.

 

کپک آبی و سبز:

این بیماری بیشتر پس از برداشت است و تا 90 درصد پوسیدگی‌ها در انبار را به خود اختصاص می­‌دهد. در محصولاتی مانند مرکبات، سیب، گلابی، انگور، انجیر، خربزه، پیاز و سیب زمینی دیده می‌شود. عامل ایجاد این بیماری نوعی قارچ با نام پنی سیلیوم(Penicillium) می‌­باشد که از طریق زخم‌­ها، شکاف­‌ها یا منافذ بافت مانند عدسک ها وارد محصول می‌شود.

در منطقه آلوده شده ابتدا لکه نرم و آبدار کوچکی ایجاد می­‌شود و به سرعت زیاد می‌­شود. بعد ا ز این مرحله یک لایه کپک سفید روی منطقه دیده می‌شود و در آخر این بافت سفید اسپور یا هاگ تولید می­‌کند که به رنگ سبز زیتونی، آبی یا سبز آبی دیده می‌شود. حتی لکه کوچکی از این قارچ روی میوه‌ها می‌تواند طعم محصول را عوض کرده و بازارپسندی را کم کند.

 

­

 

پوسیدگی پنبه‌­ای:

 این بیماری توسط قارچ اسکلروتینیا (Sclerotinia) در میوه‌هایی مانند مرکبات، لوبیاسبز، کدوها و توت­‌فرنگی بیماری ایجاد می‌کند. در هوای گرم و مرطوب پوسیدگی نرم ایجاد می­‌کند. در شرایط محیطی مرطوب ظاهر آبکی و در هوای خشک چروکیده می­‌باشند. بعد از برداشت بافت‌ها را آلوده می­‌کنند و در دماهای بالای 21 درجه گسترش بیماری زیاد می‌شود.

 

اقدامات لازم برای مبارزه با انواع پوسیدگی‌ها:

  • اولین نکته برای کاهش این نوع بیماری‌ها جلوگیری از ورود عامل بیماری زا به داخل بافت‌های محصولات است. برداشت با احتیاط محصولات به گونه‌­ای که زخم، شکاف،کوبیدگی و ساییدگی ایجاد نشود.

برداشت باید در هوای خنک و خشک انجام شود و محصولات بیمار از همان ابتدا جدا شوند. ظروف و تیغه­‌های ماشین آلات برداشت، کانتینرها و اتاق­‌های سرد قبل از ورود محصول با فرم آلدیید یا سولفات مس استریل شوند.

  • برخی از محصولات مانند پیاز قبل از ورود به انبار باید حدود 10 روز در دمای 30 درجه سانتی‌­گراد نگهداری شوند تا کاملا خشک شوند. استفاده از اشعه گاما هم تا حدودی می‌تواند یک عامل موثر در جلوگیری از بروز بیماری‌ها در انبار باشد.
  • برخی محصولات حساس به پوسیدگی را می­توان با قارچکش‌هایی مانند بنومیل، کاپتان، کربنات سدیم، دی فنیل و بخار استالدئید تیمار کرد. در بسته بندی مرکبات می‌­توان کاغذهای حاوی قارچکش در جعبه قرار داد.
  • منبع: کتاب بیماری‌های گیاهی، مهندس علی عدالت، جلد دوم

منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۰۶/۲۶