بیماری گموز یا شیره سیاه پسته

بیماری گموز بوسیله نوعی قارچ ایجاد می‌شود که در خاک‌های سنگین با تهویه ضعیف شدت می‌گیرد و گیاه را ضعیف کرده و در نهایت از بین می‌برد.

علائم بيماري پوسيدگي طوقه و ريشه پسته در باغ متنوع است و به شکل سبز خشك شدن درختان، كاهش پوشش برگي و كلروزه و نكروز شدن برگ‌ها(زرد شدن و سوختگی) است. تغيير رنگ و زردي برگ‌ها  از انتهاي برگ شروع شده و کم کم تمام سطح برگ را فرا می‌گیرد و باعث بدشكل شدن و ريزش برگ‌ها می‌شود كه در نهايت با پيشرفت بيماري، قارچ عامل بیماری باعث خشك شدن درخت مي‌شود. درختان در باغ هاي آلوده ممكن است علائم متفاوتي را نشان دهند، در درختاني كه بر روي پايه هاي حساس پيوند خورده اند، علائم به صورت سبز خشك شدن كل درخت است.

این بیماری بوسیله نوعی قارچ به نام Phytophthora  در پسته بیماری ایجاد می‌کند و بخصوص در خاک‌های سنگین با درصد رس بالا که ریشه تهویه مناسب ندارد بیشتر دیده می‌شود.

در درختاني كه داراي مقاومت بالا به بيماري مي‌باشند علائم به صورت كاهش پوشش برگي، خشكيدگي سرشاخه، كم‌شدن ميزان محصول، تغيير شكل برگ و مرگ تدريجي درخت مشاهده مي‌شود. علائم پوسيدگي ريشه بر روي درختان پسته به صورت كم شدن پوشش برگي، زردي، كاهش ميزان محصول، تغيير شكل برگ‌ها و مرگ تدريجي درختان مي‌باشد.

در مواردي ممكن است اين علائم با علائم پوسيدگي طوقه همپوشاني داشته باشد، مخصوصا زماني كه ريشه‌هاي اصلي آلوده باشند. خشك شدن درختان در باغ هاي آلوده متفاوت است و معمولا در روي يك رديف، درختان يكي پس از ديگري خشك شده كه نشان دهنده انتقال عامل بيماري از طريق تماس ريشه اي، انتقال فعال عامل بيماري و يا عمليات خاك ورزي مي باشد. در بيشتر موارد، آلودگي از طوقه و يا ريشه هاي اصلي شروع شده و به جهت هاي مختلف روي آنها توسعه مي‌يابد.

حاشيه محل آلودگي طوقه و ريشه معمولا با برداشتن پوست بافت آلوده مشخص مي‌گردد. در محل طوقه و يا تنه در ارتفاع 20 تا 30 سانتيمتري از سطح خاك، قطرات صمغ به صورت ريز و درشت در سطح يا در شكاف‌هاي پوست درختان ظاهر مي‌شود. چنانچه پوست قسمت آلوده برداشته شود، صمغی شيري رنگ به بيرون تراوش مي‌گردد كه پس از مدت كوتاهي به رنگ خاكستري تا سياه تغيير مي‌يابد. رنگ بافت آلوده در محل طوقه ممكن است از قهوه‌اي روشن تا سياه متغير باشد، در حالي كه در بافت ريشه بصورت قهوه‌اي روشن تا تيره ديده می‌شود.

سرعت مرگ درختان آلوده در اثر پوسيدگي طوقه و ريشه بسته به سن آنها متفاوت است. درختان جوان داراي آلودگي شديد، سريعاً خشك شده، در حاليكه درختان مسن آلوده ابتدا كاهش پوشش برگي و خشكيدگي سرشاخه‌ها را پيدا كرده و به تدريج بعد از 1 تا 3 سال می‌میرند.

الگوي خشك شدن درختان، ميزان خسارت بيماري و چگونگي گسترش آن در باغ هاي آلوده متفاوت بوده و تا حد زيادي به مديريت باغ در طول سال از جمله عمليات خاك ورزي، خصوصيات فيزيكي خاك (نفوذپذيري)، نحوه آبياري و كنترل بيماري ارتباط دارد. خسارت اين بيماري بسته به شرایط از 1 تا 20 درصد متغير مي‌باشد، كه اين موضوع بستگي به شدت بيماري، عمليات خاك ورزي، چگونگي آبياري و نسبت تعداد درختان خشك شده در سال به درختان سالم همان سال دارد. به هر حال ارزش اقتصادي باغ آلوده به شدت كاهش مي‌يابد كه غير قابل جبران است.

میزان آبیار ی در شدت و ضعف علائم بیماری نقش مهمی دارد. آبیاری زیاد و شرایط غرقابی شدت بیماری را افزایش می‌دهد.

کاهش آبیاری و خشک نگه‌داشتن طوقه یا استفاده از روش آبیاری قطره‌ای تا حدودی می‌تواند از مرگ میر درختان جلوگیری کند ولی بیماری را کاملا برطرف نمی‌کند. درختانی که در مسیر آبیاری قرار دارند در معرض آلودگی قرار دارند.

استفاده از قارچکش‌هایی مانند مخلوط بردو، اكسي كلرايد مس و يا قارچكش‌هاي موثر ديگر می باشد كه به طور معمول توسط باغداران استفاده مي گردد. در بعضي از موارد از آهك هم براي ضدعفوني طوقه و ريشه استفاده مي گردد. درخت پسته داراي پوست نسبتا سخت و غير قابل نفوذ مي‌باشد و اين مسئله باعث شده است كه كاربرد قارچكش‌ها بر روي طوقه و ريشه درختان کم تاثیر شود.

ممكن است اين روش فقط بر روي درختان جوان كه پوست آنها نفوذپذيري بيشتري دارند تا حدودي موثر باشد و بر روي درختان بالغ غالبا غير موثر است. لذا يكي از روش‌هاي موثر جهت كنترل بيماري پوسيدگي طوقه و ريشه، كاربرد قارچكش‌هاي سيستميك و حفاظتي در محل طوقه و ريشه مي‌باشد. حذف و ريشه كني درختان بيمار خشك شده در باغ، نياز به توجه خاص دارد و بايد درختان، همراه با خاك اطراف طوقه و ريشه به بيرون از باغ منتقل و معدوم شوند. در اكثر موارد ضدعفوني محل درختان بيمار خشك شده با قارچكش‌ها چندان موثر نبوده و عامل بيماري بعد از چند سال درختان جایگزین را مورد حمله قرار داده و از بين مي برد. جهت ضد عفوني محل درختان بيمار، روش آفتاب دهي خاك همراه با استفاده از كود هاي حيواني نسبت به استفاده از قارچكش‌ها بهتر است. يكي از روش های مبارزه با این بيماري، تزريق مواد به تنه درختان است. در اين روش قارچكش‌ها با استفاده از دستگاه‌هاي خاص و مواد مخصوص به تنه درختان تزريق می‌شود.

 


 

منبع:

آشنایی با بیماری گموز یا شیره سیاه پسته، محمد مرادي قهدريجاني، دکترای بیماری شناسی گیاهی، حيدر معصومي ريسه، کارشناس گیاه پزشکی، سایت انجمن پسته ایران

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۰۹/۰۷