جو

گیاه جو دامنه سازگاری وسیعی دارد. در مناطق خشک و نیمه خشک، جو از بقیه غلات، محصول قابل قبول­تری تولید می­کند. زراعت جو بیشتر برای تولید دانه، جهت تغذیه دام و صنایع تخمیری می­باشد و در بعضی از کشورهای آفریقایی در برنامه تغذیه­ای انسان نیز دیده میشود. در ایران، جو دومین غله بعد از گندم است که تقریبا از نظر تولیدی در رده چهاردهم دنیا قرار دارد. رده اول مربوط به کشورهای آسیای میانه است.

مقدمه

گیاه جو دامنه سازگاری وسیعی دارد. در مناطق خشک و نیمه خشک، جو از بقیه غلات، محصول قابل قبول­تری تولید می­کند. زراعت جو بیشتر برای تولید دانه، جهت تغذیه دام و صنایع تخمیری می­باشد و در بعضی از کشورهای آفریقایی در برنامه تغذیه­ای انسان نیز دیده میشود. در ایران، جو دومین غله بعد از گندم است که تقریبا از نظر تولیدی در رده چهاردهم دنیا قرار دارد. رده اول مربوط به کشورهای آسیای میانه است.

 

ارقام

با توجه به اقلیم و مناطق مورد نظر و همچنین توجه به نوع کشت ( آبی یا دیم )، ارقام مناسب انتخاب می­شوند.

 

اصالت

خاستگاه واقعی جو هنوز ناشناخته است اما بسیاری از محققین، خاستگاه این گیاه را کوه­های زاگرس در غرب ایران، آناتولی جنوبی و فلسطین میدانند. بر پایه نظریه والیوف، مبدا جو، جو ریشک دار و غلاف دار، کشور اتیوپی و شمال آفریقا و مبدا نوع بدون ریشک، ریشک کوتاه و کلاهک دار، آسیای جنوب شرقی، به ویژه چین، ژاپن و تبت است.

 

گیاه

ریشه جو مانند سایر غلات افشان و سطحی است و اکثرا ریشه های آن تا فاصله 40 سانتی متریدراطراف پراکنده می­شوند. ساقه جو مانند دیگر گندمیان تو خالی بوده و ارتفاع آن بر حسب شرایط محیطی بین 30 تا 120 سانتی متر است. این ساقه بین 5 تا 10 برگ دارد که به طور متناوب در دو طرف ساقه قرارگرفته­اند. ساقه توخالی، ماسوره ای، بندبند و گره های توپر شده اند.

 

گل

در امتداد ساقه، سنبله قرار دارد. سنبله از مجموع سنبلچه ها و هر سنبله ازیک گلچه تشکیل شده است. طول سنبله جو حدود 7 تا 15 سانتیمتر است. در برخی از ارقام جو تنها گلچه میانی بارور میشود که به آنها جوهای دوپر (دو ردیفه) و به آنهایی که سه گلچه بارور می­شود جو های شش پر (شش ردیفه) می¬گویند. گل ها در جو دارای سه پرچم و یک مادگی می­باشند.

 

برگ

برگ جو هم مانند دیگر گندمیان دارای غلاف، پهنک، زبانک و گوشواره است. غلاف، علاوه بر فعالیت های فتوسنتزی، در استحکام ساقه هم نقش دارد. برگ های منفرد ازهر گره ساقه خارج میشوند و با آرایش متناوب در دو سوی مخالف رشد می­کنند.

 

محصول

دانه جو متشکل از میوه گندمه، پوشینه داخلی، پوشینه خارجی و محور سنبلک است. در بیشتر انواع جو، پوشینه های داخلی و خارجی به میوه گندمه میچسبند، اما در بعضی از جو ها میوه گندمه از پوست جدا میشود. این ارقام جو لخت، برهنه یا پوست کنده نامیده می¬شوند و عمدتا مورد مصرف انسان قرار می گیرند.

 

آب و هوا

گیاه جو دامنه سازگاری وسیعی دارد. در مناطق خشک و نیمه خشک، جو از بقیه غلات، محصول قابل قبول­تری تولید می­کند.

بذر

براي تهيه بذر میتوان از بذور گواهي شده که توسط مراکز خدمات جهاد کشاورزي توزيع مي شود استفاده کرد. البته بعضي از کشاورزان با آشنايي از روش تهيه بذر هر ساله خودشان قسمتي از مزرعه را براي تهيه بذر انتخاب ميکنند و بذور مورد نياز براي فصل زراعي آينده را تهيه مي­کنند (عدم جابجایی بذور بدون گواهی سلامت بذر از منطقه ای به منطقه دیگر).

 

مقدار بذر جو بهاره در مناطق آبي، ۱۰۰ تا ۱۵۰ کيلوگرم و درمناطق ديم با بارندگى کم بين ۴۰ تا ۵۰ کيلوگرم در هکتار است. در شرايطى که آب عامل اصلى محدودکننده ريشه باشد مقدار بذر حتى ممکن است تا ۳۵ کيلوگرم در هکتار نيز کاهش يابد تا رطوبت قابل مصرف ذخيره شده در خاک بتواند نيازهاى آبى بوته‌ها را در سراسر فصل زراعى تأمين کند. در صورتيکه ميزان رطوبت ذخيره شده در خاک زياد باشد يا ميزان بارندگى سالانه ۴۵۰ تا ۵۰۰ ميلى‌متر باشد مى‌توان مقدار بذر را به ۶۵ تا ۸۰ کيلوگرم در هکتار افزايش داد.

 

مقدار بذر جو پائيزه، تقريباً ۲۰ درصد بيشتر از بذر جو بهاره است. در صورتى‌ که تاريخ کاشت در پائيزه به تأخير افتد مى‌توان مقدار بذر را باز هم افزايش داد. مقدار بذر را اگر بيش از اندازه‌اى در نظر بگيرند که نور، مواد غذائى و رطوبت موجود در خاک بتوانند نيازمندى‌هاى بوته‌ها را تأمين کنند، سبب ضعف رشد عمومى بوته‌ها، نازک و دراز شدن ساقه‌ها و در نتيجه خوابيدگى آنها مى‌شود. عمق کاشت بذر در مناطق مرطوب کم و درمناطق ديم تا اندازه‌اى زياد است. عمق بذرکارى در مناطق مرطوب ۳، در مناطق مرطوب نواحى نيمه‌خشک ۵ و در مناطق خشک‌تر نواحى نيمه‌خشک بين ۶ تا ۸ سانتى‌متر است.

 

نوع زمین

زميني که براي کشت جو انتخاب مي شود بايد داراي عمق کافي بوده و نرم، سبک و قوي و داراي زهکش بوده و به خوبي تهويه شود، بهترين خاک داراي بافت متوسط يالومي با 8-7 PH مي باشد.

 

آبیاری

تعداد دفعات آبياري براي جوهاي پاييزه 5-4 و براي جوهاي بهاره 3 بار است کمبود آب موجب تقليلسرعت نمو، سريعتر متوقف شدن نمو و در نتيجه زودرس ساختن آن مي­گردد.

 

کوددهی

میزان کود دامی برای هر هکتار از زمین حدود 5/1 تن می­باشد و اگر این کار همه ساله انجام شود 700-800 کیلو گرم هم کفایت می­کند.

 

آفات

ملخ مراکشی

 

مبارزه

الف- کنترل فیزیکی

  سوزاندن علف های هرز

 

ب- کنترل مکانیکی

  له کردن دسته جات پوره های ملخ ها، کندن گودال و نیز هدایت پوره ها به درون گودال و خاک ریختن بر روی آنها در وسعت کم.

 

ج- کنترل زراعی

 شخم در سطوح کوچک در از بین بردن تخم ملخ ها در زمین های مجاور مزارع و مراتع موثر بوده و مانع از تشکیل دسته جات پوره ملخ می­گردند.

 

د- کنترل شیمیایی

سم فنیتروتیون و دسیس 5/2 درصد به ترتیب به نسبت های 1- 2/1 و 1 لیتر در هکتار. در مزارع محدود و کوچک پاشیدن طعمه مسموم توصیه می­شود ( مخلوط سبوس و سوین ).

 

بیماریها

سیاهک پنهان

اين بيماري از تمام مناطق كشور گزارش شده است و در واقع يكي از مهمترين و شايع‌ترين بيماري­ها در كشور مي‌باشد، به نحوي كه ميــزان خـسارت آن ، گاهـي بـطور متـوسط تا 25 درصد مـحـصول تـخـميـن زده شـده اسـت.

 

مبارزه شیمیایی

 

- دیفنوکونازول 2 در هزار

- تبوکونازول 0.5 در هزار مایع و 1.5 در هزار پودر

- ویتاواکس 2 تا 2.5 در هزار

 

  مبارزه زراعی

 

- کشت ارقام مقاوم و یا متحمل

- از بین بردن علف های هرز گندمیان

- استفاده بهینه از کودهای ازته

- از بین بردن کانون های اولیه آلودگی

 

زمان برداشت

جو را باید زمانی برداشت نمود که اندام های مختلف گیاه، به خصوص دانه ها رسیده و ازحالت شیری خارج و تقریبا سفت شده باشند. همچنین رنگ برگها، ساقه ها و سنبله ها کاملا زرد شده باشند و قبل از آنکه سنبله ها کاملا خشک شوند باید نسبت به برداشت اقدام نمود تا خطر شکستن و افتادن سنبله ها و ریزش دانه ها پیش نیاید. بهترین موقع برداشت زمانی است که رطوبت گیاه مخصوصا دانه ها به حدود 15 در صد رسیده باشد.

 

برداشت

نحوه برداشت معمولا در مناطق مختلف، متفاوت است. بهترین وسیله برای برداشت جو استفاده از کمباین است. مناسب ترین زمان برداشت جو در مناطق مختلف بستگی به شرایط جوی دارد.

جو پاييزه حدود يکماه زودتر ازگندم برداشت مي شود. برداشت جو بايد در يک زمان کوتاه (5-3 روز) بعد از رسيدن کامل انجام گيرد، زيرا جو بعضي از ارقام نسبت به ريزش حساس مي باشد. جو بايد زماني برداشت گردد که گره هاي بالايي ساقه خشک، برگها زرد و دانه ها سخت شده باشند. جو را بايد موقعي مستقيماً با کمباين برداشت نمود که رطوبت دانه ها کمتر از 15% باشد.

برچسب ها : کشاورزی , زراعت , جو,