معرفی و اصول اولیه پرورش ماهی قزل آلا

نیاز روزافزون کشور به منابع پروتئینی باعث توسعه صنعت پرورش ماهی شده است. ماهیان بر اساس دامنه تحمل دما به دو دسته ماهیان سردابی(دمای 12 تا 18 درجه سانتی‌گراد) و ماهیان گرمابی(دمای 20 تا 27 درجه سانتی‌گراد) تقسیم می‌شوند.

نیاز روزافزون کشور به منابع پروتئینی باعث توسعه صنعت پرورش ماهی شده است. ماهیان بر اساس دامنه تحمل دما به دو دسته ماهیان سردابی(دمای 12 تا 18 درجه سانتی‌گراد) و ماهیان گرمابی(دمای 20 تا 27 درجه سانتی‌گراد) تقسیم می‌شوند. ماهیان گرمابی مانند کپور معمولی، آمور، فیتوفاگ و سرگنده هستند.

معرفی قزل‌آلا

یکی از گونه‌های ماهیان سردابی که در ایران پرورش داده می‌شو قزل آلای رنگین کمان است. قزل آلا متعلق به خانواده آزاد ماهیان و با نام علمی  Oncorhynchus mykiss است.

قزل آلا به دلیل سازگاری با شرایط مصنوعی، سازگاری به تراکم بالای پرورش، حمل و نقل در تمام مراحل رشد و آسانی تکثیر و تولید بچه ماهی بیشتر مورد توجه پرورش دهندگان قرار گرفته است. این ماهی بومی کالیفرنیای آمریکا است و خاستگاه آن آب‌های شفاف با بستر قلوه سنگ است. طول آن 25 تا 45 سانتی‌متر و در بیشترین حالت به 70 سانت میرسد و وزن آن تا 5 کیلو می‌باشد. ماهی قزل آلا شکارچی و گوشت‌خوار است و در طبیعت از لارو حشرات، نرم‌تنان یا ماهیان کوچک تغذیه می‌کند.

 

شرایط محیطی پرورش ماهی قزل آلا

استاندارد استخر پرورش ماهی قزل آلا

آب مورد استفاده برای پرورش ماهی قزل آلا باید شفاف و سرد باشد بهترین دما رشد این ماهی 14 تا 16 درجه سانتی‌گراد است. اگر دما از 10 درجه سانتی‌گراد کمتر شود از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست زیرا میزان سوخت و ساز بدن ماهی کم و وزن ماهی کم می‌شود.

میزان اکسیژن آب:

 مقدار اکسیزن محلول در آب به عوامل متعددی مانند ارتفاع، دما، شوری بستگی دارد، مقدار اکسیژن آب بین 6 تا 10 ppm باشد. میزان دبی آب پرورش ماهی 7 تا 10 لیتر بر ثانیه باشد. برای تامین اکسیژن آب استخر از دستگاه‌های هوا ده اسستفاده می‌شود. دلایل کم شدن اکسیژن در آب استخر عبارتند از : احداث استخر در ارتفاعات، جریان نداشتن آب، دمای بالا، جمعیت بالای پلانکتون‌ و شوری زیاد آب است. pH مناسب برای این ماهی 6.8 تا 8.4 باشد و اگر خارج از این محدوده باشد باعث آسیب و خسارت می‌شود.

سمیت با آمونیاک

 میزان ترکیبات نیتروژنی نباید از 0.01 میلی‌گرم بیشتر باشد. در دماها و pH بالا میزان تبدیل شدن ترکیبات نیتروژنی به آمونیاک بیشتر شده و محیط سمی می‌شود. میزان شوری مورد تحمل قزل آلا حدود 10 ppt  است.

منابع تامین آب استخرهای قزل آلا

چشمه‌ها و آبهای زیر زمینی یکی از منابع مناسب آب هستند ولی چون ترکیبات معدنی مانند آهن زیاد و اکسیژن محلول کم دارند برای این منظور مناسب نیستند و قبل از مصرف باید اصلاح شوند. آب رودخانه‌ها به دلیل تغییرات دبی شدید یا طغیان رودخانه‌ها و سیل، احتمال آلودگی، سختی و کدر بودن برای پرورش مناسب نیستند. برای استفاده از آب رودخانه‌ها نیاز به سیل بند و کنترل جریان سیل هست. آب سدها و دریاچه‌ها نوسانات pH به سمت قلیایی شدن است. هرچه رنگ آب دریاچه به سمت آبی مایل به سبز باشد برای پرورش ماهی مناسب ترند. 

شیب زمین مورد نظر برای ساختن استخرها باید حدود 2 درصد باشد تا مواد زاید به راحتی تخلیه شود. ورودی استخر مناسب باشد و فیلتر کنترل درصد گازها نصب شده باشد. سه خروجی در ارتفاع‌های متفاوت ساخته شده باشد.

رها سازی بچه ماهی‌ها قزل آلا در استخر

 استخرهای پرورش بچه‌ماهی و ماهی پروار به شکل ردیفی در کنار هم باشند. زمان رهاسازی بچه ماهی وزن 10 گرم می‌باشد اگر وزن ماهی زیر 10 گرم باشد تلفات زیادی دارد.

تلفات پساب استخر پرورش ماهی

اگر آب خروجی از استخرها فیلتر و تا حدودی تصفیه شود چون از نظر pH آب خروجی از استخرهای پرورش با    اینکه اسیدی هستند محدودیتی برای پرورش قزل آلا بوجود نمی‌آورد. تفاوت زیادی داری بین pH آب رودخانه قبل و بعد از استخر وجود ندارد. پساب استخرهای پرورش ماهی تغییرات زیادی در EC یا هدایت الکتریکی آب رودخانه‌ها ندارد. هدایت الکتریکی حدود100 تا 500 میکروموس از نظر شیلات دارای ارزش می‌باشد.

انواع استخرهای پرورش قزل‌آلا

 استخرهای منفرد

استخرهای خاکی

پرورش ماهی در شالیزار

پرورش ماهي با بهره برداري از منابع آبي خرد

پرورش ماهی در کانالهای انتقال آب

پرورش ماهي در محيط‌هاي محصور

پرورش ماهي به روش فوق متراكم (مداربسته)

غذا دهی به ماهی قزل آلا

میزان غذادهی به وزن ماهیان و دمای آب  استخر بستگی دارد به بچه ماهی‌ها با وزن 10 گرم تا 6 بار در روز و به ماهیان پرواری 1 تا 2 بار غذا می‌دهند. در 4 تا 5 هفته اول پرورش میزان غذادهی بیشتر و با گذشت زمان کمتر می‌شود. برای تعیین میزان غذای ماهیان باید میانگین وزن کل را در نظر گرفت و توزیع غذا به شکل یکنواخت انجام شود و در صورت نیاز از ویتامین‌ها و مکمل‌ها استفاده شود. روش‌های مختلف غذادهی با دست و دستگاه مکانیک است.

نیاز غذایی و ترکیب جیره غذایی ماهی قزل آلا در هر مرحله از رشد متفاوت است. غذای استارتر که ترکیب این غذا بیشتر پروتئین است و به شکل دانه‌ای یا خرد و برای ماهیان تا 5 گرم است. غذای رشد که اندازه آن بزرگتر و میزان پروتئین آن کمتر از غذای استارتر است. غذای پرواری که اندازه ان به اندازه پلت است و میزان پروتئین آن از غذای رشد هم کمتر و درصد مواد غذایی گیاهی بیشتر است.

غذای خشک قزل آلا

 این غذا به اندازه‌های متفاوتی از خیلی ریز تا درشت به اندازه پلت هستند. غذای تر که رطوبت بالایی حدود 45 تا 75 درصد دارد و شامل کیلکای چرخ شده یا نشده است که بسته به نیاز ماهی به جیره غذایی افزوده می‌شود. غذای مرطوب که روبت آن از غذای تر کمتر و در حدود 25 تا 45 درصد است. این غذا که معمولا ترکیبی از گوشت،جگر،شش،طحال و یا ماهی های کوچک است چرخ شده و از سوراخ چرخ گوشت 2 میلی‌متری رد می‌شود.

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

اپلیکیشن امداد کشاورز

منبع: موسسه تحقیقات علوم شیلات کشور-تعیین فاصله مجاز مزارع پرورش ماهیان سردآبی- مسعود صیدگر

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱