معرفی گیاه انار و اصول کشت و پرورش آن

انار میوه اختصاصی مناطق نیمه گرمسیری است که دامنه دمایی بین 5- تا 40 درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. گرمای زیاد باعث سوختگی و سرمای زیاد باعث ترکیدگی آن شده و لطافت پوست و مرغوبیت میوه را کم می‌کند.

نیازهای اکولوژیکی انار

درجه حرارت: انار میوه اختصاصی مناطق نیمه گرمسیری است که دامنه دمایی بین 5- تا 40 درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند. گرمای زیاد باعث سوختگی و سرمای زیاد سبب ترکیدگی آن شده و لطافت پوست و مرغوبیت میوه را کم  می‌کند. در مناطق مرطوب به 200 تا 800 ساعت دمای کمتر از 7 درجه سانتی‌گراد برای برطرف شدن نیاز سرمایی احتیاج دارد. برای رسیدن به تابستان گرم و طولانی نیاز دارد و بارندگی زیاد و سرمای زودرس پاییزه باعث ترک خوردن محصول می‌شود.

میزان آب: مورد نیاز برای هر هکتار باغ به روش سنتی تقریباً حدود 30000 متر مکعب است که در آبیاری قطره‌ای به 7000 متر مربع کاهش می‌یابد. به خاک‌های دارای زه‌کشی مناسب مانند شنی لومی با pH حدود 7.5 تا 8.5 سازگار است.

شوری خاک نباید از 1.8 میلی موس بر سانتی‌متر بیشتر باشد در شوری حدود 9.3 گیاه رشد نمی‌کند.

حساسیت به سرمازدگی: دماهای 12- تا 15- درجه را تحمل کرده و دماهای کمتر از 15- درجه باعث آسیب دیدگی و خسارت می‌شود. حساسیت انارهای شیرین نسبت به انارهای ترش بیشتر است.

احداث نهالستان:

برای احداث نهالستان، خاک های شنی و رسی با بافت سبک مناسب هستند. در نیمه دوم اسفند ماه کرت‌های کوچک 10 تا 20 متر مربع در نظر گرفته و به عمق 30 تا 50 سانتی‌متر شخم می‌زنند. سپس با فاصله 50 سانتی‌متر قلمه‌هایی با اندازه 10 سانتی‌متر طوری که 2 تا 4 سانتی‌متر آن از خاک خارج باشد در خاک قرار می‌دهند.

در کاشت انار باید از ارقام بومی و سازگار منطقه و با مشورت از جهاد کشاورزی استفاده شود.

لیست ارقام مناسب با مناطق انارکاری

اصفهان

نادری- راوندی - ملس دانه قرمز - شیرین شهوار - آمنه خاتونی- زاغ- شیرین

سیستان و بلوچستان

میخوش - گلابی - بزمانی - کله گاوی - بی هسته- سنگانی- ساوه - لادیز

یزد

ملس-میخوش-شیرین شهوار- گل- ملس دانه سیاه

فارس

رباب - بریت - فاروق- اتابکی - کدرو(زرده انار)-ملس- شیرین شهوار- ترش سبز- حسین آقایی-رمی-عروس

تهران

عروسک-گلو باریک-ملس- قجاق-تقلید-قیاسی- شیرین-یزدی

قزوین

شهوار- ملس- قره گوز- سنگانی

خراسان جنوبی

شیشه کپ

قم

قجاق-شاهپسند

خراسان رضوی

بجستانی - خزر -  اردستانی - قند (مشکی )- ملس - لیلی شیشه کپ

کرمان

دانه قرمز راور - کیوانی - شاهی - سیاه ملس - شیرین عقدائی

خوزستان

رمز دو مزه - ملس دانه سیاه - سینه پهن - شیرین پوست نازک

کرمانشاه

بریت سفید - ملس سوری - قمی - دانه قرمز - شیرین انار- ساوه

زنجان

سیاه  پوست کدوئی - ملس قرمز - میخوش دوستی-شاهوار

مازندران

کلباد( کاب دار)-  شکر- ملس- لمسری (ترش که همان انار جنگلی می باشد)

سمنان

گلوباریک-سرخک-شهوار-یزدی-اردستانی-ملس

مرکزی

ملس ( معمولی ، تبریزی و یوسف خانی) آقا محمدعلی - آلک (شیرین و ترش) - سیاه

 

نوع خاک: بهترین خاک باید شنی رسی و دارای زه‌کشی مناسب باشد. در هنگام شخم 20 تا 40 تن کود دامی به زمین اضافه شود.

برای کاشت گودالی به ابعاد 1 در 1 و عمق 1 متر ایجاد کرده انتهای گودال خاک مرغوب و کود دامی کاملا پوسیده یا گود برگ و کود ازته می‌ریزیم. از نظر فاصله کاشت بسته به اندازه تاج 3.5 در 3.5 تا 4 در 4 متر مناسب است.

آبیاری در خاک‌های سبک هر هفته و در خاک‌های سنگین هر 10 روز مناسب است. درختان انار نسبت به درختان دیگر به کم آبی مقاوم هستند ولی آبیاری نا منظم در شرایطی که درخت محصول دارد باعث ترکیدن پوست انار می‌شود. باغ انار هر سال در اواخر پاییز تا اوایل بهار نیاز به شخم به عمق 25 تا 40 سانتی‌متر دارد.

 

تغذیه درخت انار:

 از نظر تغذیه با استفاده از آزمون خاک و برگ می‌توان میزان عناصر مورد نیاز را تعیین کرد. به طور کلی یک سوم کود ازته و تمام کود پتاسه و فسفره یک ماه قبل از تورم جوانه‌ها در اواخر زمستان استفاده می‌شود. یک سوم دیگر بعد از ریزش کامل گلبرگ‌ها و ازت باقیمانده دو ماه بعد از نوبت دوم اضافه می‌شود. کودها را در نیمه خارجی سایه انداز به شکل چالکود یا کانال کود استفاده می‌کنند. در باغات کشور به دلیل آهکی بودن خک و بالا بودن pH خاک از برخی عناصر مانند گوگرد استفاده می‌شود و یا برای اصلاح خاک‌های سدیمی و بهبود نسبت سدیم به کلسیم و کلسیم به منیزیم گاهی از گچ کشاورزی استفاده می‌شود. عناصر ریز مغذی مانند سولفات آهن، منگنز، روی و مس هر چهار سال یکبار استفاده می‌شود.

هرس:

در درختان انار به دو شکل هرس سیاه و هرس سبز انجام می‌شود. هرس سیاه در فصل زمستان ماه‌های بهمن و اسفند ماه انجام شده و شاخه‌های اضافه و غیر بارور، تنه‌جوش‌ها و پاجوش‌ها حذف می‌شود. بیشتر درختان انار به فرم سه تنه هرس می‌شوند. هرس سبز هم در فصل رشد به شکل حذف شاخه‌های مزاحم تابش نور انجام می‌شود.

درخت انار معمولاً از سال سوم کاشت گل و میوه می دهد. رسیدن میوه تدریجی بوده و با توجه به آب و هوا و ژنوتیپ های گوناگون از اواسط شهریور ماه تا آخر آبان ماه ادامه می یابد.

برداشت:

زمان رسیدن میوه موقعی است، که نسبت قند به اسید ( طعم میوه ) ثابت بماند و پوشش پی ( پوشش دور دانه‌ها ) و نیز محل قرار گرفتن دانه قرمز شود.

از نظر زمان رسیدن و موقع برداشت ، ارقام انار را می توان به سه گروه تقسیم کرد:

ارقام زودرس شیرین شامل : قند (مشکی) بردسکن ، بریت شیراز ، آقا محمدعلی ، پوست سیاه شیرین، پوست سفید شیرین، ملس شیرین و آلک شیرین می باشند، انارهای مذکور تا اواسط شهریور می‌رسند.

 ارقام زودرس ترش شامل : انارهای تابستانی ترش و آلک ترش می باشند که این ارقام تا اوایل مهرماه می‌رسند و باید به موقع برداشت شوند، چون هر دو تقریباً  فاقد خاصیت انباری هستند و باید به محض رسیدن برداشت و به بازار حمل شوند.

 ارقام  انار دیررس شامل : رباب نی ریز، شیشه کپ فردوس، ملس یزد، نادری بادرود، خزر بردسکن ، اردستانی مه ولات ، بجستان ، قجاق قم، ملس ترش و پوست سفید ترش می‌باشند، که بهترین و مرغوب‌ترین ارقام از نظر نگهداری، بازارپسندی، طعم، تهیه آب، رب و کنسانتره انار محسوب می شوند. این واریته ها در اواخر مهر یا اوایل آبان ماه می رسند و به منظور جلوگیری از عارضه ترکیدگی باید هر چه زودتر برداشت و به بازار مصرف حمل گردند. میوه انار به محض رسیدن باید چیده شود در غیر اینصورت بیشتر میوه‌های درشت در اثر سردی هوا صدمه دیده و می‌ترکند. باید دقت کرد که انار حتی المقدور در مواقع بارندگی و یا شبنم چیده نشود زیرا که انار آبدیده زودتر ترک خورده و در انبار می‌پوسد.

ارقام انار

رقم ملس ممتاز

رقم ملس یوسف خانی

رقم تبریزی

رقم شیرین شهوار

رباب نی ریز

رقم دانه سیاه

رقم زاغ

رقم surh-nur

رقم ‘Haku Botan’

رقم Sin Pepe

رقم ‘Purple Heart’

منابع:

وظیفه شناس، م.، دستورالعمل کاشت انار.، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد و مسئول تحقیقاتی انار کشور

سایت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۰۸/۰۵