معرفی گیاه گوجه‌فرنگی و کشت آن

گوجه فرنگی با نام علمی lycopersicum esculentum خانواده Solanaceae ، گياهي است يک ساله و بومي آمريکا، با ساقه ضخيم، نيمه چوبي، کرک‌دار است.

گوجه فرنگی

گوجه فرنگی با نام علمی Lycopersiscom esculentum  از خانواده Solanaceae ، گياهي است يک ساله و بومي آمريکا، با ساقه ضخيم، نيمه چوبي، کرک‌دار. برگ‌هاي آن مرکب از برگچه‌هاي دندانه‌دار به رنگ سبز مايل به خاکستري، گل ها به رنگ زرد هستند که بعدا به میوه قرمز گوشتي تبديل مي‌شوند. بوته گوجه فرنگي به سرما و يخبندان حساس است. به همين دليل تا مواقعي که خطر سرما و يخبندان در منطقه وجود دارد آن را در زير پلاستيک نگهداري مي‌کنند. طول دوره رشد گوجه فرنگی بسته به رقم بین 90 تا 120 روز می‌باشد.

آب و هوا

گوجه فرنگي طالب هواي گرم است و از سرما آسيب مي‌بيند. خاک لومي شني که حاوي مقادير کافي از مواد آلي پوسيده باشد براي کشت مناسب است. برای کاشت بهتر است کود حيواني را در فصل پائيز به همراه شخم با خاک مخلوط کرد تا فصل بهار برسد. کودهاي فسفاته و پتاسه را هم کمي قبل از کاشت به خاک اضافه مي‌کنند. ولي از آنجا که تجزيه کود حيواني تا حدي ازت خاک را تأمين مي‌کند، کود ازته را پس از کاشت و زماني که گياه به مرحله گل دهي مي رسد به صورت سرک به خاک اضافه مي‌کنند.

روش کاشت

زمان کاشت اسفند ماه در گلخانه است دمای لازم برای کشت 18 درجه سانتی‌گراد است. یک هفته بعد از کاشت جوانه می‌زند و  وقتی به مرحله 5 برگی رسید به زمین اصلی منتقل می‌شود. اگر به روش سنتی کاشته می‌شود ابتدا جوی پشته‌ها آبیار شوند. محل ایجاد گودال کشت روی خط داغاب است و در هر گودال یک نشاء قرار داده شود.

در برخی ارقام که میوه بعد از تولید روی خاک قرار می‌گیرد باید یک قیم به طول 150 سانتی‌متر در کنار بوته در خاک قرار گیرد و بوته به آن بسته شود.


 

عملکرد گوجه‌فرنگی

بسته به نوع گوجه‌فرنگی میزان عناصر مورد نیاز آن برای تولید متفاوت است. ارقام کشت در فضای باز عملکرد کمتر و نیاز غذایی کمتری دارند. در حالیکه ارقام گلخانه‌ای یا صنعتی برای تولید رب دارای عملکرد 250 تا 300 تن در هکتار و نیاز به عناصر غذایی بیشتری دارند.

نکات مهم در کشت گوجه‌فرنگی

در تناوب با خانواده بقولات می‌تواند عملکرد را افزایش دهد.

افزودن کود سوپر فسفات باعث افزایش عملکرد و زودرسی می‌شود.

آبیاری بسته به بافت خاک انجام انجام شود، به طور متوسط هر 6 روز یکبار

مرحله رشدی گیاه و نیاز غذایی

توصیه عمومی در کشت فضای باز به ازای هر 100 متر مربع 20 کیلو کود دامی پوسیده، 2 کیلو نیترات، 3 کیلو فسفات و 1 کیلو پتاس اضافه شود. در مراحل ابتدایی انتقال نشاء گیاه به فسفر و روی بیشتری نیاز دارد. این نیاز می‌تواند توسط محلولپاشی یا به همراه آبیاری تامین شود. مرحله دوم که فاز رویشی است و باید منابع کود ازته مانند اوره، سولفات و نیترات آمونیوم به همراه پتاسیم به شکل سرک در اختیار گیاه قرار بگیرد. در مرحله گلدهی نیاز گیاه به فسفر افزایش می‌یابد و بعد از تشکیل میوه تا زمان رسیدن نیاز گیاه به پتاسیم افزایش می‌یابد. تامین عناصر دیگر مانند کلسیم در بالا بردن کیفیت میوه بسیار موثر است.

مصرف کود

بهتر است کود حيواني را در فصل پائيز به همراه شخم با خاک مخلوط کرد که تا فصل بهار آماده شود. کودهاي فسفاته و پتاسه را هم کمي قبل از کاشت به خاک اضافه می‌کنند. ولي از آنجا که تجزيه کود حيواني تا حدي ازت خاک را تأمين مي کند، کود ازته را پس از کاشت و زماني که گياه به مرحله گل دهي برسد به صورت سرک به خاک اضافه مي‌کنند. کودهای ازته برای رشد رویشی و تولید میوه بسیار اهمیت دارند و مقدار مصرف کودهای ازته به رقم، عملکرد و میزان مواد آلی خاک دارد. اگر از کودهای آلی استفاده می‌شود مقدار مصرف کودهای ازته کمتر می‌شود. بسته به عوامل گفته شده بین 180 تا 250 کیلوگرم ازت در هکتار نیاز می‌باشد. کودهای ازته دو هفته بعد از انتقال نشاء(80 درصد قبل از زمان میوه‌دهی) و بقیه بعد از  برداشت اول مصرف شود. اولین نوبت مصرف به همراه کود دامی و فسفر و پتاسیم قبل از کاشت است و مراحل بعدی به همراه آبیاری یا به شکل پخش زیر بوته و آبیاری است.

کودهای فسفره قبل از کشت به همرا لایه‌ای از کود دامی در خاک قرار می‌گیرد و اگر علائم کمبود نشان دهد به شکل سرک و همراه آبیاری هم می‌توان استفاده کرد.

مقدار کودهای پتاسیمی مانند کودهای فسفره بهتر است با آزمایش خاک تعیین شوند. بهترین روش استفاده از کودهای فسفره به شکل نواری همراه با کودهای فسفره در زیر خاک است. کود سولفات پتاسیم بهترین کود پتاسیمی برای مصرف قبل از کشت و محلولپاشی است.

عناصر کم مصرف

مصرف عناصر کم مصرف مانند روی، آهن، مس، منیزیم، بر و گوگرد در مزارع بوسیله محلولپاشی انجام می‌شود. در خاک‌های آهکی کمبود عناصر مانند فسفر و آهن دیده می‌شود که بهترین راه تامین آن محلولپاشی است. یکی از اقدامات برای کمک به جذب عناصر غذایی تنظیم pH خاک است. اگرچه در خاک‌های آهکی کمبود کلسیم وجود ندارد ولی به دلیل نامناسب بودن شوری، مقدار آبیاری و pH کمبود کلسیم در ناحیه گلگاه میوه دیده می‌شود، استفاده از محلولپاشی با محلول‌های کلسیمی می‌تواند موثر باشد.

منابع

مبانی و اصول سبزیکاری برای رسیدن به کشاورزی پایدار، فصل سوم، دکتر ابرقویی

راهنمای تغذیه گیاهی درگوجه فرنگی، مختار باوریانی، مجید بصیرت-1394

 

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۰۹/۱۷