پرورش ماهی در قفس

با توجه به افزایش روز افزون جمعیت و رشد روزانه نیاز کشور به مواد و با توجه اینکه غذاهای دریایی منبع با ارزشی از کلسیم و ویتامین هستند توجه به پرورش ماهی در حال افزایش است. صنایع آبزی پروری در بیشتر مناطق جهان برای تامین غذا، ارز آوری و اشتغال زایی مورد توجه است.

پرورش ماهیان به روش قفس دریایی

هرچند، بیشترین میزان تولید ماهی پرورشی، در استخرهای ساحلی و آب های داخلی است با این حال گسترش پرورش ماهیان دریایی در قفس طی سال های اخیر، رو به افزایش گذاشته است .

یکی از چالش های آبزی پروری دریایی تنوع گونه‌های آبزی، رشد سریع و بازار پسندی بالای آن و سازگاری بیشتر با اقلیم و آب و هوای منطقه است.

سی باس

معرفی ماهی سی باس

ماهی سی باس یا باس دریایی که در استرالیا به نام باراموندی معروف است از خانواده Latidae است. این ماهی به دامنه بالای شوری مقاوم است و از منطقه غرب اقیانوس هند تا اقیانوس آرام از خلیج فارس تا چین، تایوان، پاپوا گینه نو و شمال استرالیا پراکنده است. باراموندی در دسته ماهیان کاتادروموس (فرو رو) تقسیم بندی می‌شود که در فصل تولید مثل، محل زندگی خود در آب های شیرین و لب شور ترک کرده و به آب های شور دریایی ( غالباً در دهانه خوریات ) مهاجرت می‌کنند.

پرورش این ماهی برای نخستین بار در تایلند شروع شد و سپس در سراسر جنوب شرق آسیا گسترش پیدا کرد. ماهی سی باس در کشورهای مختلف نام های مختلفی دارد ولی در استرالیا به باراموندی معروف است که به معنی ماهی فلس درشت رودخانه است.

مزایای پرورش ماهی باراموندی 

مقاومت و تحمل بالای نسبت به تراکم و تغییرات فیزیولوژیک

توان تولید بالا در جنس ماده به جهت تولید بچه ماهی

هچری این ماهی تقریبا ساده است.

تغذیه ماهی با پلت ساده قابل انجام است.

سرعت رشد و وزن برداشت آن بالاست و بین 6 ماه تا 2 سال به وزن 350 گرم تا 3 کیلو می‌رسد. تولید آن امروزه در قفسهای کوچک در مناطق ساحلی در جنوب شرق آسیا انجام می‌شود. استرالیا یکی از تولید کنندگان بزرگ این ماهی در سالهای اخیر است.

شرایط محیطی پرورش ماهی سی باس

باراموندی در آب های شیرین، لب شور و شور، آب های جاری، دریاچه‌ها، نهرهای منشعب از رودخانه، خوریات و آب های ساحلی زندگی می‌کند. این ماهی را جزء شکارچی‌های فرصت طلب تقسیم بندی می‌کنند که از جمله غذاهای انواع بالغ آن، سخت پوستان و انواع ماهی ها می‌باشند.

این ماهی برای تولید مثل از آبهای شیرین رودخانه ها به سمت خورها حرکت می‌کنند. در واقع آبهای لب شور تا شور برای پرورش این ماهی مناسب تر است. فصل تخمریزی این ماهی در اواسط پاییز است. تخم ریزی این ماهی در زمان ماه کامل انجام می‌شود تا تخم ها با کمک جزر قادر به برگشت به خورها باشند.

ماهی سی باس یک ماهی دو جنسه است که ابتدا جنسیت نر دارد و پس از بالغ تر شدن به جنس ماده تغییر می‌یابد و تا پایان عمر ماده باقی می‌مانند. در سال دوم تا سوم برای تولید مثل آماده می‌شوند.

ماهی سی باس نسبت به شوری بالا تا حدودی مقاوم است با این حال تخم در مراحل اولیه جنین این ماهی برای ماندگاری به آب شور 22 تا 40 گرم در لیتر نیاز دارد.

مقدار pH مناسب برای این ماهی 7.5 تا 8.5 و مقدار اکسیژن محلول در آب 4 تا 9 پی پی ام، آمونیاک کمتر از 1 پی پی ام و سولفید هیدروژن کمتر از 0.3 پی پی ام  است. مقدار شوری 10 تا 30 گرم در لیتر و دمای مناسب 26 تا 32 درجه سانتی گراد است.

هر ماهی ماده به اندازه 120 سانتی متر می‌تواند بین 2.3 تا 32 میلیون تخم بگذارد. بعد از خروج از تخم لاروها چند ماه قبل از رفتن به رودخانه‌های آب شیرین در همان محل نوزادگاهی باقی می‌مانند.

اگرچه به دلیل مقاومت ماهی باراموندی در محدوده وسیع تغییرات شوری، این ماهی را می‌توان در طیف متنوعی از منابع آبی با شوری‌های مختلف، از آب شیرین گرفته تا کاملا شور پرورش داد، با اینحال، بر اساس تحقیقات مرکز آبزی پروری داروین در استرالیا، سرعت رشد بچه ماهی‌های باراموندی در شوری های پایین تر، بیشتر است.

قفس پرورش ماهای

سیستم‌های تولید ماهی سی باس

بیشتر لاروهای انگشت قد این ماهی توسط هچری‌ها تامین و وارد دریا می‌شوند. مولدین ماهی باراموندی، در قفس‌های شناور یا مخازن بتونی و فایبرگلاس نگهداری می‌شوند. این مولدین را می‌توان در آب شیرین و یا شور نگهداری نمود،  اما قبل از  فصل تولید مثل می بایست آن ها را به آب شور 28 تا 35 گرم در لیترمنتقل کرد. مرحله نهایی بلوغ در این محیط کامل می‌شود. ماهی باراموندی علائم خارجی  واضح و مشخصی برای رسیدگی غدد جنسی از خود نشان نمی‌دهد.

در جیره غذایی مولدین برای پیشگیری از بروز بیماری‌ها از مکمل‌های غذایی و ویتامین‌ها استفاده می‌شود. برای القای تخم ریزی باراموندی استفاده از هورمونها با دزهای مختلف کمک می‌کند. بعد از انجام تخم‌ریزی لقاح به صورت خارجی انجام می‌شود. بعد از تخم‌ریزی ماهیان مولد در قفس ها تخم‌ها از سوراخهای ریز ته قفس خارج شده و با جمع آوری به مراکز پرورش و تکثیر منتقل می‌شود.

قفس های پرورش ماهی

تغذیه ماهی سی باس در مرحله لاروی

تغذیه لاروها از روز دوم تا تا روز دوازدهم یا پانزدهم با روتیفر و از روز هشتم با آرتمیا تغذیه می‌شود. به غذای ماهی یعنی روتیفر و آرتمیا جلبک یا مواد غذایی تجاری برای غنی سازی افزوده می‌شود.

از کلادوسرهای آب شیرین دافنی و موینا هم به عنوان جایگزین یا مکمل آرتمیا در غذادهی لارو باراموندی در سیستم پرورش متراکم هم استفاده می‌شود. تولید بچه ماهی های با قد انگشتی سی باس در سیستم گسترده در استخر انجام می‌شود. مساحت استخرهایی که در این مورد استفاده می‌شوند بین 0.5 تا 1 هکتار با پوشش خاکی یا پلاستیکی است. عمق این استخرها معمولا کم، کمتر از 2 متر است. پرورش لارو در این استخرها از طریق افزودن کودهای آلی و معدنی و ایجاد شکوفایی مناسب زئو پلانکتونی اتفاق می‌افتد و هم زمان با این شکوفایی، لارو تازه تفریخ شده باراموندی به استخرهای نوزادگاهی معرفی می شود.

لارو سی باس

وقتی طول بچه ماهی به 0.25 میلی متر یا بیشتر رسید بعد از 3 هفته آنها را از استخر برداشت کرده و به مخازن نوزادگاهی می‌برند. در این استخر ماهی ها در آب شیرین تا لب شور نگهداری شده و با قطعات 4 تا 6 سانتی متری یا پلت‌های کنسانتره تغذیه می‌شوند. اندازه چشمه توری ها با بزرگتر شده ماهی‌ها بزرگتر می‌شود.

برای جلوگیری از پدیده هم جنس خواری باید اندازه نوزادان ماهی یکسان بوده و از گذاشتن ماهی های بزرگ و کوچک در یک قفس اجتناب کرد.

روش های پرورش

معمولا پرورش باراموندی در دو نوع قفس ثابت و متحرک با اندازه 3 در 3 یا 10 در 10 با ارتفاع 2 تا 3 متر انجام می‌شود. تراکم قفس‌های نگهداری ماهی باراموندی 15 تا 40 کیلوگرم و نهایت 60 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب است. افزایش تراکم کشت موجود باعث کاهش رشد شده، تراکم بهینه حدود 25 کیلوگرم در متر مکعب است.

تغذیه سی باس آسیایی

این ماهی شکارگر است و از موجودات کمتر از 4 سانتی متر و در زندگی طبیعی خود از سخت پوستان ریز مانند کوپه پودا و آمفی پودا تغذیه می‌کند. ماهی‌های بزرگتر، از سخت پوستان درشت همچون میگوهای خانواده پنائیده و پالمونیده استفاده می‌کنند. از آنجا که سخت پوستان بزرگ، بیشتر در نزدیکی بستر زندگی می‌کنند، باراموندی های جوان که برای تغذیه از آن ها به عمق مهاجرت می‌کنند، از دسترس شکارچی‎ها که اغلب در سطح به شکار طعمه‌های خود می‌پردازند دور می‌شوند. ماهی باراموندی، از نرم تنان نیز با درصد کمتری نسبت به سخت پوستان تغذیه می‌کنند. وقتی به 8 سانتی متر رسید شروع به تغذیه از سخت پوستان و ماهی های استخوانی می‌کند.

عمدتاً ماهیهای باراموندی را در مزارع پرورش با پلت‌های ترکیبی تغذیه می‌کنند با این حال هنوز هم استفاده از ماهی‌های هرز در مناطقی که هزینه تهیه این مواد غذایی ارزان تر از غذای پلت بوده و یا دسترسی به آن آسان تر است، معمول می باشد. در روش تغذیه با ماهی های هرز غذادهی دوبار در روز و به میزان 8 تا 10 درصد وزن بدن


منبع : آشنایی با تکثیر و پرورش  ماهی  سی باس آسیایی، علی قوام پور
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹