کاشت چغندر قند پاییزه

ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ ﺑﻪ دو ﺻﻮرت ﺑﻬﺎره و ﻳﺎ ﭘﺎﻳﻴﺰه ﻛـﺸﺖ ﻣﻲﺷﻮد. در اﻳﺮان، ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﻣﻨـﺎﻃﻖ از اواﻳﻞ اﺳﻔﻨﺪ ﺷﺮوع و در کشت بهاره تا اردﻳﺒﻬﺸﺖ اداﻣﻪ میﻳﺎﺑﺪ. زﻣﺎن ﺑﺮداﺷـﺖ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨـﺪ ﺑﻬﺎره اواﺧﺮ ﺷﻬﺮﻳﻮر ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن آذر است.

چغندر قند

مهم ترین فواید جغندر قند استفاده در صنایع تولید شکر است. ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ ﺑﻪ دو ﺻﻮرت ﺑﻬﺎره و ﻳﺎ ﭘﺎﻳﻴﺰه ﻛـﺸﺖ ﻣﻲﺷﻮد. در اﻳﺮان، ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﻣﻨـﺎﻃﻖ از اواﻳﻞ اﺳﻔﻨﺪ ﺷﺮوع و در کشت بهاره تا اردﻳﺒﻬﺸﺖ اداﻣﻪ میﻳﺎﺑﺪ. زﻣﺎن ﺑﺮداﺷـﺖ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨـﺪ ﺑﻬﺎره اواﺧﺮ ﺷﻬﺮﻳﻮر ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن آذر است. در ﺣـﺎلی ﻛـﻪ ﻛﺎﺷـﺖ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ ﭘـﺎﻳﻴﺰه در ﭘـﺎﻳﻴز (اواﺧـﺮ ﺷـﻬﺮﻳﻮر ﺗـﺎ اواﻳـﻞ آذر) و ﺑﺮداﺷﺖ آن در ﺑﻬﺎر اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮد. دوره ﺑﺮداﺷـﺖ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨـﺪ ﭘــﺎﻳﻴﺰه در اﻳــﺮان، ﻛﻮﺗــﺎه ﺗــﺮ از ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨــﺪ ﺑﻬــﺎره و از اواﺧــﺮ ﻓﺮوردﻳﻦ ﺷﺮوع و ﺗﺎ اواﺧﺮ ﺧﺮداد اداﻣﻪ دارد.

در مناطقی مانند خوزستان به شکل پاییزه انجام می‌شود. از ﻃﺮﻓـﻲ ﭘﺪﻳـﺪه ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮب ﺳـﺎقه روی (ﺑﻮﻟﺘﻴﻨﮓ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ) ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪودﻛﻨﻨـﺪه ﻛـﺸﺖ ﭘـﺎﻳﻴﺰه  ﻣﺤﺴﻮب می‌شود.

در اقلیمﻫـﺎي ﮔـﺮم ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺳـﺎزﮔﺎري ﮔﻴـﺎه ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨـﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻨﻮع آب و ﻫﻮاﻳﻲ، ﻛﺎﺷﺖ ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ ﭘﺎﻳﻴﺰه ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ.

مزایای کشت چغندر پاییزه

ﻋﻮاﻣــﻞ ﻣﺤﺪودﻛﻨﻨــﺪة ﻋﻤﻠﻜــﺮد رﻳــﺸﻪ و ﻗﻨــﺪ در ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ شامل ﻃﻮل دورة رﺷﺪ  روﻳﺸﻲ و ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ ﮔﻴـﺎه در درﻳﺎﻓﺖ اﻧﺮژی ﺧﻮرشید ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﺎﺧﺺ ﺳـﻄﺢ ﺑﺮگ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد. ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ به ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ ﻣﺤـﺼﻮل ﺑﻬﺎره ﻛﺸﺖ میﺷﻮد ﻳﻌﻨـﻲ در ﺑﻬـﺎر ﻛـﺸﺖ و ﻗﺒـﻞ از ﺷـﺮوع  ﺳﺮﻣﺎي زﻣﺴﺘﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻲﺷﻮد.

با توجه به کمبود منابع آب برای استفاده از بارندگی‌ها کشت‌های پاییزه بهتر از کشت‌های بهاره است. مراحل اصلی رشد چغندر بهاره در تابستان است به همین دلیل به آبیاری نیاز دارد در حالیکه مراحل رشد چغندر پاییزه در پاییز و زمستان است که می‌تواند مقداری از بارندگی استفاده کند.

خاک مناسب

عمق مناسب برای کشت چغندر قند اید حدود 60 سانتی‌متر باید باشد و در صورت وجود سخت کفه باید بر طرف شود. ﻋﻤﻠﻴــﺎت ﺗﻬﻴــﻪ زﻣــﻴﻦ ﻣﻌﻤــﻮﻻً  در اواﺧــﺮ ﺷــﻬﺮﻳﻮر اﻧﺠــﺎم  ﻣﻲﺷﻮد . ﺑﻪ  دﻟﻴﻞ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن دﻣﺎي ﻫﻮا در اﻳﻦ زﻣـﺎن و به ﻣﻨﻈـﻮر ﺟﻠــﻮﮔﻴﺮي از ﺧــﺸﻚ ﺷــﺪن ﺳــﺮﻳﻊ ﺧــﺎك و ﻓــﺮآﻫﻢ آوردن زﻣﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻬﻴﻪ زﻣﻴﻦ و ﻧﻴﺰ ﺷﺨﻢ آﺳﺎن ﺗﺮ، ﭘـس از ﮔﺎورو ﺷﺪن زﻣﻴﻦ، زدن ﻳﻚ ﺑﺎر دﻳﺴﻚ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲﺷﻮد.

تاریخ کشت

ﻛﺎﺷﺖ زودﺗﺮ از ﻣﻮﻋـﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ درﺻﺪ ﺳـﺎقه روي و ﻛـﺎﻫﺶ عملکرد ﻛﻤـﻲ وﻛﻴﻔﻲ ﻣﺤـﺼﻮل  و  ﻛﺎﺷـﺖ دیر ﻫﻨﮕـﺎ م ﺑﺎﻋـﺚ ﻛـﺎﻫش ﻋﻤﻠﻜﺮد رﻳﺸﻪ و ﺗﺄﺧﻴﺮ در زﻣﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. تاریخ کاشت در خوزستان از اواخر شهریور تا اواخر مهر، استان گلستان اواخر مهر تا اوایل آبان و در کرمانشاه از اوایل مهر تا اواسط مهر است.

جوانه زدن یا سبز کردن بذر چغندر قند

برای جوانه زدن بذر چغندر قند به دمای 15 تا 20 درجه سانتی‌گراد و تقریبا 4 تا 7 روز زمان نیاز هست ولی در صورتی که دما کمتر باشد حدود 6 تا روز نیاز هست. تا مرحله 8 برگی چغندر به بیشترین مراقبت از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺒـﺎرزه ﺑـﺎ آﻓـﺎت، ﻛﻨﺘـﺮل ﻋﻠـﻒﻫـﺎي ﻫـﺮز، ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻨﻚ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻛﻮد ﺳﺮك نیاز دارد.   

آبیاری

در مراحل جوانه‌ زدن بذر بخصوص در مناطق گرمتر مانند خوزستان به آبیاری بیشتری نیاز دارد. برای جلوگیری از بروز بیماری‌هایی مانند بوته میری و پوسیدگی قبل از کاشت بذور باید با قارچکش ضدعفونی شوند. از اوایل دی تا بهمن رشد برگها کاهش می‌یابد و تا اواسط فروردین رشد برگها افزایش می‌یابد. در ﺧﻮزﺳﺘﺎن از اواﻳﻞ اردﻳﺒﻬﺸﺖ ﺑﺎ ﮔﺮم  ﺗـﺮ ﺷـﺪن ﻫـﻮا  ﺑﺮگ ﻫﺎي  ﭘﻴﺮﺗﺮ به ﺗﺪرﻳﺞ زرد   ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و از ﺑﻴﻦ می‌روند.

از اﺑﺘﺪاي ﺷﺮوع ﺳﺮﻣﺎ ﻳﻌﻨـﻲ اواﺧـﺮ آذر ﺗﺠﻤـﻊ قند به تدریج در رﻳﺸﻪ بیشتر می‌شود، ﺑﻪ ﻃـﻮري ﻛـﻪ  در اواﺧﺮ ﺑﻬﻤﻦ ﺑﻪ بیشترین ﻣﻘﺪار ﺧﻮد می‌رسد. از این زمان به بعد یا ثابت می‌ماند یا کمی کاهش می‌یابد.

تحمل شوری

چغندر قند گیاهی مقاوم به شوری است ولی در مرحله جوانه‌زنی تا مرحله 4 تا 6 برگی به شوری حساس است و حداکثر شوری خاک و آب به ترتیب 7 و 4.7 دسی زیمنس می‌باشد.

ﺷﺨﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده  از ﮔﺎوآﻫﻦ ﺑﺮﮔﺮدان دار در زﻣـﺎﻧﻲ اﻧﺠـﺎم ﻣﻲﺷﻮد ﻛـﻪ رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎك در ﺣـﺪ ﮔـﺎورو ﺑﺎﺷـﺪ ﺗـﺎ ﻓﺸﺎر ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﺗﺮاﻛﺘﻮر وارد ﺷﺪه و از اﻳﺠﺎد ﻛﻠﻮخ و از ﻓﺸﺮده ﺷﺪن ﻻﻳـﻪﻫـﺎ ي تحت اﻻرض ﺧـﺎك ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی می‌شود.


منبع : راهنمای کاشت، داشت و برداشت چغندر قند پاییزه، فتح اله طالقانی، رحیم محمدیان، سعید صادق زاده، 1394
تاریخ مطلب : ۱۳۹۷/۱۱/۰۸