اثر جیبرلیک اسید بر خصوصیات کیفی میوه انگور

جیبرلین‌ها گــروه مشــخصی از هورمون‌های گياهــی هســتند. جيبرليــن‌هــا در طویــل شــدن ســلول هــا، گل دهــی، طویــل شــدن و تشــکيل ریشــه، رشــد بــرگ، جوانــه زنــی بــذور و شکســتن دوره خــواب نقــش مهمــی در گياهــان دارنــد.

اثر جیبرلیک اسید بر خصوصیات کیفی میوه انگور

انگــور vinifera L  Vitis یکــی ازمحصــولات مهــم باغــی نواحــی معتدلــه اســت کــه بــه شــرایط اقليمــی يشــترمناطق ایــران خوگرفتــه اســت ميــوه‌هــای ایــن گيــاه منبعــی مناســب ازمواد معدنــی و ویتامينــه اســت. انگــور یاقوتــی رقمــی زودرس و مناســب تــازه خــوری اســت، کــه اوليــن  رقــم انگــوری اســت کــه بــه بــازار عرضــه مــی گــردد، لــذا ارزش اقتصــادی بالایــی بــرای باغــداران دارد. از مشــکلات اساســی ایــن رقــم درمصــرف تــازه خــوری تراکــم بــالای حبــه‌هــای آن در خوشــه مــی‌باشــد کــه ایــن تراکــم بــالا باعــث افزایــش شــيوع بيمــاری ســفيدک حقيقــی و گندیدگــی حبــه هــا و در نتيجــه کاهــش کيفيــت محصــول مــی گــردد. اعمالی که به بهبــود کيفيــت انگورهــا کمــک مــی کننــد در واقــع ویژگــی‌هــای فيزیکــی خوشــه‌ها، حبــه‌هــا و ترکيــب شــيميایی آن‌هــا را بهبــود مــی‌بخشــند. پذیرفتــن روش‌های باغــداری مناســب کاربــرد تنظيــم کننــده‌هــای رشــد، یکی ازمــواردی اســت کــه بــه بهبــود کيفيــت کمــک مــی‌کند.

انگور یاقوتی

انگــور یاقوتــی انگــوری اســت زودرس، حبــه‌هــای آن کوچــک بــه رنــگ قرمــز و قرمــز تیــره، بــدون هســته، خوشــه هــای آن بــه ابعــاد بــزرگ وکوچــک، متراکــم و فشــرده مــی‌باشــد. فقــط مصــرف تــازه خــوری داشــته و خاصيــت حمــل و نقــل آن خــوب اســت. مراکــز عمــده کشــت و کار آن شــيراز، وراميــن،  زابــل،  قــروه،  قصرشــيرین و ســرپل ذهــاب بوده و درصد قند آن بین ۲۳-۲۰-۱۸ می‌باشد.

هورمون گیاهی

هورمــون گياهــی بــه مــواد مختلفــی اطــلاق می‌شــود کــه در بخشــی از موجــود زنــده ســاخته شــده و پــس از انتقــال اثــرات فيزیولوژیکــی محسوســی در دیگــر قســمت‌های آن بــه جــا می‌گــذارد و در تراکم‌هــای بســيار کــم فعالنــد.

هورمون های گیاهی  به دو گروه بزرگ تقسيم می‌شوند:

الــف)- تحریــک کننده‌هــای رشــد شامل: اکســين‌ها (Auxin) ، جيبرلين‌هــا Giberellin)) ســيتوکينين‌ها ( cytokinin).

ب)- بازدارنده رشــد (لگاماهــا) کــه شامل: اســيد آبســيزیک (Abscisicacid)  ، سایکوســل ، آلار، پاکلوبوتــرازول و اتيلــن می‌باشــند.

جیبرلین‌ها گــروه مشــخصی از هورمون‌های گياهــی هســتند کــه بســيار بــه هــم شبيهند اســيد جيبرليــک‌هــا GA  یکــی  از بهتریــن و معروفتریــن ترکيبــات ایــن گــروه می باشــد. جيبرليــن هــا در طویــل شــدن ســلول هــا، گل دهــی، طویــل شــدن و تشــکيل ریشــه، رشــد بــرگ، جوانــه زنــی بــذور و شکســتن دوره خــواب نقــش مهمــی در گياهــان دارنــد.

 جيبرلين‌هــا بــه صــورت پــودر و قــرص‌هایــی ســفيد رنگ با نــام تجــاری برلکــس موجود اســت، هرقــرص حاوی ۱گــرم مــاده موثــر خواهــد بود، جيبرليــن‌هــا بــه دو طریــق در اختيــار گيــاه قــرار ميگيرد: یکــی فروبــردن خوشــه انگــور در محلــول و دیگری پاشــيدن محلــول بــرروی بوتــه. روش دوم آســان تر بــوده امــا اجــرای آن ميــزان مصــرف هورمــون را بــالا مــی بــرد. ایــن مــاده بســيار ســریع الانتقــال در گيــاه بــوده و بــه هــر نقطــه ای پاشــيده شــود بــه خوشــه مي‌رسـد.

کاربرد جیبرلین در باغبانی

افزایش کمی و کیفی میوه انگور مهمتریــن کاربــرد ایــن هورمــون افزایــش کمــی و کيفــی ميــوه انگــور مــی‌باشــد کــه بــه زمــان کاربــرد آن در قبــل و بعــد از گلدهــی بســتگی دارد.

بزرگی و درشتی میوه

 بــرای توليد میوه‌های درشت‌تر و بهتر و برای جلوگيری از تــرک ناشــی از بــاران در گيــلاس از جیبرليــن ســه هفتــه قبــل از برداشــت روی ایــن محصول هورمون پاشــی می‌شــود.

کیفیت میوه

بــرای کيفيــت ميــوه آلــوده  ۴- ۵ هفتــه قبــل از برداشــت هورمــون پاشــی روی ایــن ميــوه صــورت می‌گيــرد.

به عقب انداختن رسیدن میوه 

میوه‌هایی مثــل خرمالو کــه اگــر پــس از رســيدن چيــده نشــوند بــه ســرعت نــرم و فاســد می‌شوند و یــا  پرتقــال و ليمــو زمانــی روی درخــت می رســند کــه عرضــه بــه بــازار زیــاد و قيمــت پایيــن اســت چنين ميوهایی را اگــر موقعــی کــه هنــوز ســبز هســتند، یعنــی. حــدود یکمــاه قبــل از رســيدن بــا محول‌هایــی از جيبرليــن محلــول پاشــی کننــد در ایــن  صــورت مــدت نســبتا طولانــی ســبز روی درخــت باقــی می‌ماند  و در زمــان مناســب بــه بــازار عرضــه مــی گردنــد.

برداشت دیر هنگام میوه‌ها

 در مــورد گيــلاس ســه هفتــه قبــل از برداشــت و برای گلابــی چهار هفتــه قبل از برداشــت محلولپاشــی می‌کننــد، ایــن محلــول پاشــی باعــث تاخيــر در رســيدگی ميوه مــی گردد.

پا بلند کردن گیاهان پا کوتاه 

بــرای انجــام ایــن کار از ایــن هورمــون اســتفاده می‌شــود کــه بــا بلنــد شــدن ميــان گره‌هــا ایــن امــر ممکــن اســت. و در افزایــش  طــول ســاقه در گل هــای شــاخه بریــده کاربرد دارد.

نقش جیبرلین ها در افزایش کمی و کیفی میوه انگور

  • افزایش محصولات انگور
  • افزایش میوه های بدون دانه
  • درشتی میوه ها و افزایش اندازه حبه های انگور
  • افزایش کیفیت میوه ها

از محاســن بــزرگ اســيد جيبرليــک عــدم تغيير در مقدار اســيد ميــوه‌هــا و نيــز در ميــزان ترشــی آنهاســت. این مــورد هــم بــرای انگورهــای مخصــوص فــرآوری و هــم انــواع مخصــوص تــازه خــوری حائــز اهميــت اســت.

کاربرد اسید جیبرلیک بر روی انگور یاقوتی پیش از گلدهی، به عنوان عاملی تنک کننده و پس از گلدهی، به عنوان محرک رشد به شمار می‌آید.

تيمار با اسيدجيبرليك از نظركيفـي مطلوب است ولي از نظركمي باعث كاهش عملكرد مي‌شود.

برخــی محققيــن نشــان دادنــد درانگورکاربرد 40 ميلي گــرم درليتراســيدجيبرليک درمرحلــه گلدهــی ســبب افزایــش اسید اسکوربیک (ویتاميــن ث ) ميــوه شــد. ویتاميــن ث زیــاد درميــوه ها یکــی از  فاکتورهای مهم کيفــی اســت، کــه بــا افزایــش آن کيفيــت ميــوه افزایــش مــی یابــد. به طوركلي تمام جنبه های مختلف رشد و نمو درگياهان از رويش دانه تا تشكيل ميوه ميتوانند تحـت تـاثيرجيبـرلين‌هـا قـرار بگيرنـد.

جیبرلین با تنک کردن حبه‌ها در خوشه مقدار پوسیدگی را نیز کاهش می‌دهد.

 

سایر موارد مصرف جیبرلین

  • جلوگیری از ترک ناشی از بارندگی در گیلاس ها؛
  • تاخیر در رسیدن میوه‌هایی همچون خرمالو، پرتقال، گیلاس و گلابی؛
  • افزایش گل در خیار گلخانه ای؛
  • تیمار و افزایش جوانه زنی در بذر گیاهانی مانند سیب، گلابی، فندق و گیلاس؛
  • شکستن خواب بذرها
  • اصلاح شکل و اندازه میوه درخت سیب؛
  • کاهش اثر ویروس زرد در میوه‌هایی مانند آلبالو؛
  • تغییر شرایط گلدهی گیاهان روزبلند به روزکوتاه

 

منبع: مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، اثر جیبرلیک اسید بر خصوصیات کیفی میوه انگور. تابستان ۹۶

 


منبع : مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، اثر جیبرلیک اسید بر خصوصیات کیفی میوه انگور
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۱۱/۰۴