کود N.P.K

کود NPK از جمله کود های مفید و موثری است که نقش اساسی را در رشد رویشی گیاه ایفا می‌کند، این کود برای تمامی محصولات کشاورزی و زراعی مناسب می باشد؛ دارای انواع گوناگونی می باشد که شما بسته به نوع گیاه می توانید از آنها استفاده کنید. این کود مخفف سه کلمه N نیتروژن، P فسفر و K پتاسیم می باشد. گیاهان مختلف برای رشد و نمو نیاز به کود دارند تا بتوانند رشد کنند، باعث افزایش باردهی، گلدهی و کیفیت محصولات کشاورزی می شود و از زرد شدن برگ‌ها و آفات جلوگیری می کند.

کود N.P.K

کود NPK از جمله کود های مفید و موثری است که نقش اساسی را در رشد رویشی گیاه ایفا می‌کند، این کود برای تمامی محصولات کشاورزی و زراعی مناسب می باشد؛ دارای انواع گوناگونی می باشد که شما بسته به نوع گیاه می توانید از آنها استفاده کنید. این کود مخفف سه کلمه N نیتروژن، P  فسفر و K پتاسیم می باشد. گیاهان مختلف برای رشد و نمو نیاز به کود دارند تا بتوانند رشد کنند، باعث افزایش باردهی، گلدهی و کیفیت محصولات کشاورزی می شود و از زرد شدن برگ‌ها و آفات جلوگیری می کند.

کود NPK    

هر گیاهی برای رشد بهتر و جلوگیری از آفات و زرد شدن برگها نیاز به کود دارد؛ کود NPK در واقعی نوعی کود پودری پر کاربرد می باشد که در آب حل می شود. این کود از سه عنصر اساسی N نیتروژن،  P فسفر و  K پتاسیم تشکیل شده است که این سه عنصر نقش عمده ای را در رشد رویشی گیاه و همچنین بذر ایفا می کند. علاوه بر این کود NPK دارای عناصر دیگری همچون روی، مس، منگنز، کلات و … نیز می باشد.

سه عنصر حیاتی گیاه در کود NPK

کود NPK دارای ارقام مختلفی است که اعداد موجود در کنار هر یک از کلمات نشان دهنده میزان نیتروژن، فسفر و پتاسیم موجود در کود می باشد، به طور مثال کود ۳۶ ۱۲ ۱۲  NPK به ترتیب دارای ۱۲ درصد نیتروژن، ۱۲ درصد فسفر و ۳۶ درصد پتاسیم می باشد، به همین صورت اعداد موجود در دیگر کود ها نیز نشان دهنده سه عنصر اساسی گیاه می باشد. از این کود برای محصولات باغی همچون انواع درخت، صیفی جات، سبزیجات، محصولات زراعی و … استفاده می شود.

نقش نیتروژن در گیاهان

نیتروژن یکی از اجزای اصلی در بسیاری از فرایندهای مورد نیاز برای رشد است. به خصوص، نیتروژن برای کلروفیل که به گیاه امکان فتوسنتز (فرایندی که گیاه با دریافت نور خورشید، از کربن دی‌اکسید و آب، قند تولید می‌کند) می‌دهد ضروری است. همچنین نیتروژن یک بخش مهم در آمینواسید‌ها (اساس پروتئین) می‌باشد. نیتروژن در ترکیباتی که عمل ذخیره‌‌سازی انرژی را انجام می‌دهند نیز شرکت دارد. تأثیر حذف کود نیتروژن‌دار در برداشت غلات نشان داد که در غیاب نیتروژن، میانگین برداشت ذرت ۴۱٪، برنج ۳۷٪، جو ۱۹٪ و گندم ۱۶٪ کاهش یافت.

  • وجود نیتروژن در کود باعث بهبود عملکرد شاخ و برگ گیاه می شود و به رشد گیاه کمک شایانی می کند.
  • عملکرد بذر را افزایش می دهد و باعث می شود بذر زودتر جوانه بزند.
  • باعث افزایش کیفیت محصولات باغی می شود.
  • به عمل فتوسنتز گیاه کمک می کند.
  • یکی از علائم کمبود نیتروژن در گیاه تغییر رنگ برگ های گیاه می باشد که در صورت مشاهده بهتر است از کود NPK با نیتروژن زیاد استفاده کنید.

 

منابع نیتروژن

نیتروژن را می‌توان از اتمسفر دریافت و به مواد مغذی مفید تبدیل کرد و یا ممکن است به طور طبیعی در خاک موجود باشد، با این حال بهتر است همیشه اطمینان داشت که به میزان کافی برای رشد بهینه‌ی گیاه موجود باشد. مواد زیر را می‌توان در ترکیبات   NPKبه عنوان منابع نیتروژن به کار برد.

منابع غیر ارگانیک رایج نیتروژن در ترکیبات :NPK

    اوره

    آمونیوم نیترات اوره

    آمونیاک بدون آب Anyhdrous) Ammnia)

نقش فسفر (P) در گیاهان

این ماده نیز در مجموعه‌ای از عمل‌کردهای مورد نیاز برای رشد سالم گیاه، استحکام ساختاری، کیفیت محصول، تولید دانه و...، نقش مهمی ایفا می‌کند. همچنین فسفر رشد ریشه‌ها و شکوفه‌زنی را افزایش می‌دهد و برای DNA گیاه ضروری است. فسفر در تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی‌های مفید نقش مهمی دارد.

    وجود فسفر در کود سبب ریشه‌زایی بهتر گیاه می شود.

    به افزایش گلدهی و شکوفه‌دهی گیاه کمک شایانی می کند.

    گیاه را برای مقابله با تنش‌های محیطی آماده می‌کند، استرس و تنش‌های محیطی را کاهش و از بین می برد.

    از علائم کمبود فسفر در گیاه این است که برگ‌های گیاه کوچک و درعین ‌حال جوانه‌‌های انتهایی گیاه نیز کوچک می شوند.

 

منابع فسفر

همانند نیتروژن، فسفر را نیز می‌توان از منابع ارگانیک یا غیر ارگانیک بدست آورد:

منابع رایج غیرارگانیک فسفر

منبع غیرارگانیک اصلی فسفر، سنگ فسفات است. سنگ خردشده‌ی فسفات را می‌توان به طور مستقیم در خاک استفاده کرد. با این حال، اگر این سنگ را فرآوری کرد تا گیاه راحت‌تر بتواند آن‌ را جذب کند تأثیر بسیار بیشتری دارد. امروزه سنگ فسفات قبل از استفاده به صورت کود، فراوری می­‌شود.

نقش پتاسیم (K)در گیاهان

پتاسیم در فرایندهای مختلف رشد و گسترش گیاه نقشی ضروری دارد. از پتاسیم معمولاً به عنوان «عنصر کیفیت» نام برده می‌شود، زیرا در بسیاری از خصوصیات مرتبط با کیفیت، مثل اندازه، شکل، رنگ و حتی مزه نقش دارد. گیاهانی که دارای کمبود پتاسیم هستند رشد ناقص و میزان محصول کمتری دارند.

  • وجود پتاسیم در کود سبب بهبود کیفیت محصول و گل می شود.
  • پروتئین مورد نیاز گیاه را تأمین می کند.
  • به بزرگ شدن میوه‌ها کمک می کند.
  • گیاه را در برابر بیماری ها مقاوم می کند، آفات و بیماری گیاه را تا حدود زیادی کاهش می دهد.
  • از جمله علائم کمبود پتاسیم در گیاه می توان به تغییر رنگ برگها و زرد شدن آنها اشاره کرد.

 

منابع پتاسیم

پتاسیم از منابع ارگانیک و غیرارگانیک مختلفی بدست می‌آید:

منابع غیرارگانیک

منبع غیرارگانیک اصلی برای پتاسیم مورد استفاده در کودهای NPK، پتاس است. همانند سنگ فسفات، پتاس نیز در سرتاسر دنیا استخراج و تبدیل به یک محصول پالایش شده می‌شود. همچنین می‌توان پتاسیم را از پتاسیم سولفات، لنگ بنیت (langbeinite) و پودر گرانیت بدست آورد.

مزایای کودهای پودری N-P-K

•    افزایش رشد رویشی گیاه و افزایش در تولید دانه و میوه

•    بهبود در تولید کلروفیل و ایجاد سبزینگی مطلوب

•    تسریع در فرآیند فتوسنتز و تولید انرژی

•    بهبود در تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی شیمیایی مورد نیاز گیاه

•    افزایش در رشد ریشه و تعداد شکوفه‌ها

•    بهبود در رنگ، طعم و کیفیت محصولات

•    افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری‌ها و تنش‌های محیطی

انواع کود  NPK

کودهای NPK به صورت مایع و گرانول (پودر) وجود دارند که رایج‌ترین نوع آن پودر (granular) است. این کود دارای انواع مختلفی بوده که هر یک بر حسب نتیجه آنالیز خاک و میزان کمبود هر یک از عناصر مذکور مورد استفاده قرار می گیرند انتخاب نوع مناسب از این کود بر اساس آنالیز خاک اولین قدم برای افزایش رشد گیاه محسوب می شود. به عنوان مثال اگر هدف پرورش سبزیجات پر برگ باشد ، باید کودی با عدد نیتروژن بالا انتخاب شود و در صورت مصرف کود برای گل و جهت افزایش ریشه زایی ،  باید کودی با فسفر بالا انتخاب شود تا به تشکیل شکوفه های  و ریشه‌های بیشتر منجر شود . با آگاهی از میزان مواد موجود در خاک و مقایسه آن با میزان ماده مورد نیاز برای رشد مطلوب گیاه ، می توان میزان کود بهینه را انتخاب کرد.

کود پتاس بالا برای گیاهانی مانند گوجه ، کود نیتروژن پایین برای کاکتوس ، نوع متعادل ۲۰-۲۰- ۲۰برای گیاهان خانگی و نیتروژن بالا برای گیاهانی که برگشان اهمیت بیشتری دارد ، مناسب هستند.

طریقه مصرف NPK  

طریقه مصرف این کود به این صورت است که پس از تهیه آن را در آب مخلوط‌ کنید. سپس مورد استفاده قرار دهید. به صورت محلول پاشی و آبیاری مصرف می شود. از استفاده بیش از حد خودداری کنید چرا که ممکن است به گیاه آسیب برساند و قبل از گلدهی گیاه از آن استفاده کنید.

زمان مصرف

توصیه ای که برای اکثر گیاهان در خصوص بهترین زمان کوددهی می شود مصادف است با آغاز بهار و شروع سیکل رشد گیاهان،در خصوص کود NPK نیز  این موضوع صادق بوده و میتوان از آن با کاهش سرمای هوا و شروع فصل بهار استفاده نمود.نکته مهم این است که استفاده زودهنگام از انواع کود ممکن است باعث ایجاد اختلال در روند رشد گیاه و تاثیر عکس گردد.

 

 

منابع

European Fertilizer Manufacturers Association. (2000). Best available techniques for pollution prevention and control in the European fertilizer industry. Production of Urea and Urea Ammonium Nitrate

Liles, V. (2016, October 07). Elements & Uses of NPK Fertilizer. Retrieved July 14, 2019, from https://homeguides.sfgate.com/elements-uses-npk-fertilizer-71006.html

The Fertiliser Page. (n.d.). Retrieved July 14, 2019, from https://succulent-plant.com/fertiliser.html

Boughalleb, F., Mhamdi, M., & Hajlaoui, H. (2011). Response of young citrus trees to NPK fertilization under greenhouse and field conditions. Agricultural Journal6(3), 66-73