هرس باردهی سیب

برای ایجاد شکل و حالت مناسب در گیاه، باید آن را هرس کرد. یکی از مزایایی هرس درخت سیب بهبود کیفیت رنگ میوه و افزایش نور به درون تاج درخت می باشد.

هرس باردهی سیب

درختان میوه اگر در شـرایط محیطي مناسـب بدون دخالت انسـان قرار بگیرند. زودتـر وارد مرحلـه باردهـی می شوند. ولـی پـس از چنـد سـال تبدیـل بـه درختاني با شـاخه هاي متراکم می شـوند که از نظر میزان و کیفیت باروري و حتی شکل ظاهري مطلـوب نیستند. چون شـاخه ها، مزاحم رشـد همدیگـر بوده، دچـار پیچیدگـي و خمیدگي مي شـوند. و به دلیل پر برگـي، نور کافي بـه درون تـاج درخـت نمي رسـد بـه تدریـج برگ هـا و شـاخه هاي وسـطي خشـک شده و از بین مي روند. و تولید گل و میوه محدود به سـطح بیروني تاج شـده و میزان محصول کم مي شود. براي جلوگیري از این امر و ایجاد شکل و حالت مناسب در گیاه، باید آن را هرس کرد. یکی از مزایایی هرس درخت سیب بهبود کیفیت رنگ میوه و افزایش نور به درون تاج درخت می باشد.

فواید هرس درخت سیب

  • کنتـرل انـدازه ي درخـت سیب و تنظیـم ابعـاد تـاج آن متناسـب بـا فضـاي در نظر گرفته شـده در زمـان احـداث بـاغ
  • باز کردن مسیر حرکت ادوات کشاورزي در طول ردیف درختان
  • ایجاد اسکلت و شاخه بندي محکم براي تحمل وزن میوه، برف و یخ هنگام سرما
  • حذف شاخه هاي خشک، شکسته، بیمار و آفت زده
  • افزایـش نفـوذ نـور بـه درون تـاج درخـت بـرای بهبـود کیفیـت رنـگ میوه و تشـکیل جوانه هـاي گل بـراي سـال آینده
  • تهویـه ي کافـي بـرای جلوگیـري از شـیوع بیماري هـا بـه ویـژه بیماري هـاي قارچـي و سـهولت محلولپاشـي و سمپاشـي درخـت.

هرس باردهی سیب

البته قبـل از هـرس درخت سیب باغـدار باید بـا اندام های رویشـی و زایشـی و همچنین عادت گلدهی این درختان آشـنایی داشـته باشـد.

اندام های رویشی و زایشی درخت سیب

شـاخه

شـاخه عضـوي اسـت کـه از تنـه منشـعب می گردد. شـاخه ي اولیـه یا اصلـي، شـاخه هاي هستند که مسـتقیماً روي تنـه یا محور درخت تشـکیل مي شـوند. و شـاخه هاي ثانویـه بـر روي آن ایجاد مي گردد. شـاخه هاي که مسـئول افزایش ارتفاع درخـت اسـت محـور نامیده مي شـود. به هر شـاخه اي که از جانب شـاخه ي دیگري سبز می شود، شـاخه ي جانبـي گفته می شود.

دارد یـا میخچه

 شـاخه های کوچکی به طول چند میلی متر تا چند سـانتی متر (۱تا ۱/۵ سانتی متر) کـه منتهـی بـه یـک جوانـه چـوب است و تحـت شـرایط مناسـب می تواننـد بـه جوانـه گل تبدیـل شـوند.

لامبورد یا اسپار

شـاخه هاي جانبـي کوتاهي ( ۲ تا ۲/۵ سـانتی متر) می باشند. کـه اغلب بـه جوانـه گل منتهـي مي شـوند. لامبورد بـر روي شـاخه ها بـه طـور طبیعـي تشـکیل مي شـوند در بعضی ارقام، جوانـه جانبی اغلب بـه میخچه تبدیل می شـوند و بعد بـه لامبورد تکامـل پیـدا می کنـد، ولـی در بعضـی ارقـام و تحت شـرایط مناسـب جوانـه جانبـی مسـتقیماً به لامبورد تبدیل می شـود.

جوانـه‌ي گل

 ایـن جوانـه شـامل جوانـه ي بـاز نشـده گل می باشد. ایـن جوانه راجوانـه میـوه نیـز مي گوینـد.

جوانـه چـوب

 جوانـه‌اي کـه پـس از بـاز شـدن تولیـد شاخسـاره مي کنـد. به جوانـه ي چـوب معـروف می باشد.

براندی سـاده

 شـاخه ای کوچک و قابل انعطـاف به طول حدود ۳۰ سانتی متر کـه بـه یک جوانه چوب منتهی می شـود.

براندی تاجدار

شـاخه ای کوچک و قابل انعطاف به طول حدود ۳۰ سـانتی مترکه به یک جوانه گل منتهی می گردد.

نـرک

 شـاخه هایی می باشند. بـا رشـد بسـیار قـوی کـه فاقـد میوه دهی بـوده و موجـب تضعیـف شـاخه های دیگر می شـوند. هرس شـدید در درختان مسـن باعث ایجاد نرک هـای زیاد می شـود.

بورس

قسمت متورم و گوشتی که در محل اتصال دم میوه به شاخه حامل میوه ایجـاد می گردد. روی بـورس می تـوان جوانـه چوب سـاده، میخچه، لامبورد و حتی براندی مشـاهده نمود.

 پاجـوش

به شاخسـاره هایي مي گوینـد که، از ریشـهي درخت و زیـر زمین و یا زیـر پیوندگاه آشکار می شود.

هرس باردهی سیب

تربیت درخت سیب

سـال هاي اولیه کاشـت درختـان میـوه، تمرکـز هـرس بایـد بـر روي شـاخه هاي اصلـي و اسـکلت و فـرم درخت باشـد، همچنین رشـد رویشـي درخـت در ایـن دوره بایـد زیـاد باشـد، تا فضـاي در نظر گرفته شـده بـراي درختان سـریعاً پر شـده و سـطح باروري به حد مطلوب برسـد. در این دوره از زیاده روي در هـرس بایـد جلوگیری کرد و فقـط هرس ضروري انجـام داد.

اگر درختـان میـوه خیلـي زودتـر از حـد معمـول میوه دهـي را آغـاز کنند، رشـد رویشـي آنهـا دچـار رکـود شـده و در نتیجـه درختـان دیرتر بـه حداکثـر عملکرد خود می رسند. بنابراین در سـال هاي اول و دوم و اختمالا در سـال سـوم کشت تمامی شـکوفه ها و میوه هـاي درختـان جـوان را بایـد از بین برد.

اگر در درختان بالغ سرماي زمستانه و یا سرماي دیررس بهاره، محصول درختان را از بین ببرد، رشـد رویشـي درخـت تشـدید شده. در این گونـه مـوارد اگر محصـول بـه کلي از بیـن رفتـه باشـد، بایـد مقـدار کـود نیتروژنـي سالانه را بـه نصف مقـدار معمول کاهـش داد.

زاویه شاخه ها

در انتخـاب شـاخه هاي اصلـي بایـد بـه زاویـه اتصال شـاخه ها بـه تنه و محـور درخـت توجـه کافـي کـرد. شـاخه هایي که زاویـه اتصـال کمتـر از ۴۵ درجه داشـته باشـند، ضعیـف بـوده و ممکـن اسـت تحت فشـار وزن میـوه و یا بـرف و یخ شکسـته شـوند. زاویـه بین شـاخه با تنـه و یا محـور درخـت ۴۵-۶۰ درجه مطلوب می باشد. هـر انـدازه زاویـه اتصـال بـه قائمـه نزدیک تر باشـد، تمایل به رشـد رویشـي شـاخه کمتـر و در مقابـل پر بارتـر می باشد.

شـاخه هایي کـه زاویـه ي اتصـال تند داشته باشـند، اغلب به صـورت مکانیکي بایـد اقـدام بـه باز کـردن آن هـا نمود. ایـن نـوع تربیـت اغلب در فرم هـاي تربیتي محوردار در درختاني مانند سـیب و گلابی لازم می باشد. باز کردن زاویه بین شـاخه ها به شـیوه هاي مختلفي انجام پذیر اسـت. در مرحله اولیه تشـکیل شـاخه ها زماني که طولي برابر ۱۰ تا ۱۵ سـانتي متر دارند. با زدن گیره هاي لباس به درون زاویه ي اتصال شـاخه بـه روي محـور، به راحتـي مي تـوان زاویـه اتصال را زیـاد کرد. البته اسـتفاده از ایـن گیره هـا فقـط در درختـان جـوان تازه غرس شـده مؤثـر می باشد. و گیره ها باید چنـد مـاه در محل اتصال باقـي بمانند.

هرس باردهی سیب

نکات هرس

در درختان هرس نشـده بین تاج و ریشـه ي درخت تعادل برقرار می باشد. زمانی که تـاج درخـت بـه مقـدار زیادي هرس شود. تعادل ریشـه و تـاج به هم خـورده و درخـت با تولید شـاخه هاي جدید فـراوان مجدداً ایجاد تعـادل مي کند. این وضعیت از تولید محصول کاسـته و بر رشـد رویشي اضافه مي کند. بنابراین نباید هرس شدید هـر چند سـال یـک نوبت را جایگزین هرس سالانه و هرس سـبک نمود.

براي اجتناب از قطع شاخه هاي قطور در درختان مسن لازم می باشد. از همان سال اول کاشـت نسـبت بـه انتخـاب شـاخه هاي اصلـي مناسـب و تربیـت صحیـح درختـان اقـدام و شـاخه هاي ناخواسـته را در مراحـل اولیـه ي تشـکیل حذف نمود. در زمان هـرس بایـد به نحـوه برش و محل صحیح قیچی روی شـاخه دقت کـرد. محل برش باید حداقل 2-3 میلی متر از جوانه فاصله داشـته و شـیب برش هم در جهت مخالف جوانه باشد.

هرس باردهی سیب

در هـرس شـاخه ها بایـد بسیار دقت کرد. هـرس شـدید باعـث تولیـد شـاخه های جانبـی پـر رشـد می شـود و برعکس هرس سـبک باعـث ایجاد اعضا بـارده می شـود.

در هنـگام هرس باید به موقعیت و سـن شـاخه دقت کـرد. چون عمل هـرس در شـاخه های جوان تـر و یـا مسـن تر بـا واکنش های  متفـاوت رشـدی روبـه رو اسـت. مثلا هـرس سـر زنی در شـاخه جوانتر با رشـد رویشی کم تر و تشکیل زودتر اندام های بارده روبه رو می باشد. ولی برعکس هرس سرزنی روی شاخه مسن تر باعث رشد رویشی شدید تر و تأخیر در باردهی می شود.

هرس باردهی درخت سیب چیست؟

هـرس باردهـي بـه هرسـي گفته مي شـود کـه در درختان بـارور بـرای تبدیل جوانه هـاي چـوب بـه جوانه هـاي زایشـي و افزایـش جوانه هـاي گل انجام مي گردد. در درختـان سـیب، میـوه از جوانه هـای مرکـب کـه عمدتـاً در انتهـای لامبوردها یا براندی هـای تاجـدار قرار دارنـد، تشـکیل می گردد. بـه دلیـل اینکـه جوانه هـای گل در درختان سـیب روی شـاخه های دو سـاله و مسـن تر تشـکیل می شـود، بنابراین، باید درختان سـیب را سـبک تر هرس کنیم. هرس شـدید یا سـنگین موجب رشـد تعـداد زیـادی شـاخه های بی بـار طویـل می شـود کـه در حالـت عـادی اگـر هرس نمی شـدند، کوتـاه باقی می ماندند و و بـارور می شـدند.

در درختـان سـیب روی پایه هـای بـذری، هـرس اغلب،  شـامل تنک کـردن قسـمت های متراکـم و پر، و حذف شـاخه های ضعیف، نازک، خشـک، بیمـار و آفت زده و غیر بارده در محل هایی از درخت می باشد که انتشـار نور ضعیف اسـت. تا سـال پنجم بعـد از کاشـت هنـوز درختـان سـیب و گلابی افزایـش حجـم دارنـد، اما افزایش حجـم درخـت بایـد بـه دلیـل تولید میـوه و محصـول روند کاهشی داشـته باشـد.

در ایـن دوره سـاختار و اسـکلت درخـت بایـد تکمیل شـده و شـاخه ها هر چـه بیشتر داراي سـیخک هاي بارور باشـند. سـیخک ها به طور طبیعي در قسـمت هاي مسن تر درختـان و روی شـاخه های دوسـاله بـه بالا تولید مي شـوند ولي به وسـیله ي هرس

زمسـتانه یـا تابسـتانه مي توان تعـداد آن هـا را بیشتر نمود.

 هـرس زمسـتانه

هرس زمستانه شـاخه هاي جانبي جـوان از بالا جوانه ي چهـارم اغلب منجر به تولیـد یـک یا دو شاخسـاره در یکـي دو جوانـه ي نزدیک به نوک شـده و جوانه هاي تحتاني در طول تابسـتان تبدیل به سـیخک هاي بارور مي شـوند. جوانه هاي زایشـي از نظـر انـدازه و شـکل گنبـدي، آن ها از جوانه هـاي چوب قابل تمایزنـد.

بعد از اینکه جوانه هاي گل به طور کامل تشکیل شدند در زمستان همان سال یکي دو شاخساره رشد کرده از بالا دومین سیخک باید قطع گردد. این نوع هرس، سیستمي را ایجاد مي کنـد کـه سـیخک ها در مجـاورت شـاخه هاي اصلي ایجـاد می گردند. این هرس شـبیه هرس سـه جوانه می باشد. این هرس سـه سـال طول می کشـد و پس از ۳ سال شـاخه های بارور تشـکیل می شود. برای این کار در سـال اول شاخه را از بالای جوانه سـوم هـرس نموده و در سـال دوم پایین تریـن جوانـه تبدیـل به میخچه می شـود و دومین جوانه به براندی سـاده و جوانه سـوم به شـاخه تبدیل می گردد. در سال سوم میخچـه تبدیل به لامبورد شـده و براندی سـاده بـه براندی تاجدار تبدیل می گردد. در این سال شاخه از بالای براندی تاجدار حذف می شود.

نکات هرس باردهی

بـا توجـه بـه اینکـه قسمت های بالایی درختان نسـبت بـه هرس واکنش شـدید نشـان می دهنـد. بنابرایـن باغـدار بایـد از هـرس سـرزنی در قسـمت های فوقانـی درخـت خوداری کند. در غیـر این صـورت، تولید شـاخه های زیاد و حالـت جارویی ایجـاد می شود. و ایـن امر باعث سـایه اندازی و تأخیـر در باردهـی می گردد.

گاهـاً در درختـان مسـن تولیـد سـیخک و یـا نقـاط باردهنده بیش از حد می باشد. کـه در این صـورت میـوه تولیـدی ریـز و فاقـد کیفیـت می شود، پس لازم است، هـر چنـد سـال یـک بـار تعـدادی از آنهـا را تنک نمود. از طـرف دیگر بـا توجه به این که لامبوردها سـه تا چهار سـال می توانند میوه دهند، بنابراین، بهتر است هر چند سال یک بار، تعدادی از آنها را حذف و تنک کنیم .

 

با هرس اصولی و به موقع در درختان سیب می توان علاوه بر باردهی بیشتر، کیفیت میوه را هم افزایش داد..

منبع:

قاسم حسنی، حسین عزیزی. دستورالعمل هرس باردهی درختان سیب. نشرآموزش (مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی). ۱۳۹۹.

https://www.finegardening.com/article/tips-for-growing-apple-trees


منبع : نشرآموزش (مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی). ۱۳۹۹.
تاریخ مطلب : ۱۴۰۰/۰۴/۲۲