۴ بیماری مهم لوبیا

از عوامل مهمی که مانع افزایش تولید لوبیا و کاهش کمیت و کیفیت محصول می شوند، بیماریهای لوبیا هستند. که به گیاه خسارت وارد می کنند، جلوی رشد مناسب آن ها را می گیرد و در نهایت باعث افت شدید محصول و تولید بذور نامرغوب از لحاظ کمی و کیفی را در پی دارند.

۴ بیماری مهم لوبیا

از عوامل مهمی که مانع افزایش تولید لوبیا و کاهش کمیت و کیفیت محصول می شوند، بیماریهای لوبیا هستند. که به گیاه خسارت وارد می کنند، جلوی رشد مناسب آن ها را می گیرد و در نهایت باعث افت شدید محصول و تولید بذور نامرغوب از لحاظ کمی و کیفی را در پی دارند. از جمله بیماری های مهم لوبیا، شامل بیماری های خاکزی، می توان به انواع پوسیدگی فوزاریومی ریشه، زردی فوزاریومی، پوسیدگی رایزوکتونیایی ریشه و پوسیدگی پیتیومی اشاره نمود. مهم ترین این بیماری ها پوسیدگی فوزاریومی ریشه می‌باشد.

برای جلوگیری از خسارت و شیوع انواع بیماری های لوبیا به طورکلی از روش های شیمیایی و زراعی مختلفی استفاده می گردد.

بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه لوبیا     

بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه لوبیا در اکثر مناطق کشت این محصول در دنیا وجود دارد. عامل این بیماری قارچ فوزاریوم (Fusaruim solani f.sp phaseoli) می باشد.

نشانه های بیماری

اولین علائم بیماری یک تا دو هفته بعد از کاشت به صورت خطوط باریک کشیده قرمز روی کالوس و ریشه گیاهچه های لوبیا آشکار می شود. با پیشرفت بیماری لکه ها بزرگتر می شوند و به هم می پیوندند و امکان دارد. تمام اندام های زیرزمینی گیاه از بین برود. با ازبین رفتن ریشه های اولیه، قسمت پایین ساقه امکان دارد، توخالی شود. گاهی بوته های بیمار با تولید ریشه های نابجا به صورت ردیف  در نزدیک سطح خاک واکنش نشان می دهد. در این حالت این ریشه ها رشد گیاه را تأمین می کنند و درصورتی که رطوبت سطح خاک کافی باشد، مقداری محصول تولید می کنند.

با این وجود، تعداد غلاف در گیاه و اندازه بذر ممکن است کاهش پیدا کند. اگر بیماری شدید باشد، بوته های آلوده کم رشد می کند و برگ های اولیه این بوته ها قبل از بلوغ زرد می شوند و می ریزند.

بیماریهای لوبیا بیماریهای لوبیا بیماریهای لوبیا

کنترل و مدیریت بیماری

  • کشت لوبیا در خاک با زهکشی مناسب.
  • کوددهی و آبیاری کافی گرچه تأثیر مستقیمی بر افزایش یا کاهش بیماری در مزرعه ندارد، اما چون موجب تولید بوته های قوی
  • می شود، از مبتلا شدن بوته های لوبیا به بیماری کاسته می شود.
  • تناوب زراعی با محصولات غیرحساس.
  • کشت لوبیا بر روی پشته ها و خاک دهی پای بوته ها موجب افزایش تولید ریشه های نابجا و کاهش خسارت می گردد
  • جلوگیری از کوبیدگی خاک مزرعه تأثیر زیادی در جلوگیری از پوسیدگی ریشه لوبیا دارد.
  • مقاومت ارقام مختلف لوبیا به بیماری پوسیدگی فوزاریومی متفاوت می‌باشد، و کاربرد ارقام مقاوم می تواند در کاهش بیماری و خسارت ناشی از آن مؤثر باشد. ژنوتیپ COS-16 لوبیا دارای بهترین عملکرد و مقاومت به این بیماری گزارش شده است.
  • مبارزه شیمیایی مؤثری علیه این بیماری وجود نداشته، اما ضدعفونی بذر یا سم پاشی ردیف های کشت بعد از کاشت لوبیا با قارچکش هایی نظیر بنومیل، تیرام و کپتافول ممکن است در کاهش خسارت تأثیر داشته باشد.
  • تحقیقات نشان داده است که مصرف بعضی علف کش ها مثل ترفالن (تریفلورالین) بازاگران (بنتازون) و حشره کش متاسیستوکس رشد قارچ عامل بیماری را تحریک می کند. بنابراین در استفاده از سموم گفته شده در مزارع آلوده باید دقت کنید.

بیماری زردی فوزاریومی (فوزاریوز)

بیماری زردی فوزاریومی از بیماری های مهم لوبیا در دنیا می باشد. عامل بیماری زردی لوبیا قارچ خاکزی به نام fusarium oxysporum f. sp. phaseoli می‌باشد.

نشانه های بیماری

علائم  اولیه شامل زردی خفیف و پیری برگ های پایینی گیاه می‌باشد. سپس نشانه های رنگ پریدگی به سمت برگ های بالایی بوته پیشرفت می کند. با پیشرفت بیماری، برگ ها کامل زرد شده و سرانجام به رنگ زرد روشن درمی آیند.

اگر بوته های جوان آلوده شوند، کم رشد می کنند. بافت آوندی در تمام گیاه اغلب به رنگ قهوه ای مایل به قرمز می‌شود. آلودگی از راه زخم های ریشه و هیپوکوتیل وارد،و از طریق بافت آوندی منتقل می شود. که موجب رنگ پریدگی و ریزش برگ ها می گردد.

بیماریهای لوبیا بیماریهای لوبیا

بیماریهای لوبیا بیماریهای لوبیا بیماریهای لوبیا

کنترل و مدیریت بیماری

روش های مبارزه با این بیماری تقریباً شبیه به بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه لوبیا می‌باشد.

پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا

پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا یک بیماری شایع در مناطق کشت لوبیا در دنیا است. عامل ایجاد این بیماری یک قارچ خاکزی به نام Rhizoctonia solani می‌باشد. که از نظر اقتصادی مهم ترین بیماری لوبیا می‌باشد.  بسته به نوع تناوب زراعی، ارقام لوبیای مورد کشت، مدیریت اقتصادی و اقلیم منطقه، بیماری ریزوکتونیایی می تواند مهم تر و خسارت زاتر از بیماری فوزاریمی باشد

نشانه های بیماری

لکه های فرورفته قهوه ای مایل به قرمز روی هیپوکوتیل و ریشه ها از مشخصات بارز در مراحل اولیه رشد و توسعه بیماری می‌باشد. با پیشرفت بیماری، زخم ها بزرگ تر می شوند و به هم می رسند که نتیجه اش کاهش رشد است. اگر بیماری شدید باشد، ممکن است باعث مرگ بوته گردد.

گیاهچه ها و گیاهان جوان به شدت حساس می‌باشند، درحالی که در بوته های مسن تر به ندرت بیماری اتفاق می افتد.

Bean diseases Bean diseases Bean diseases

کنترل و مدیریت بیماری

  • شخم عمیق پس از برداشت
  • کاشت و کاربرد ارقام مقاوم (ارقام لوبیا قرمز گلی و لوبیا چیتی بهمن از مقاوم ترین ارقام در مقابل این بیماری گزارش شده است).
  • کشت کم عمق بذر (حداکثر عمق ۳ تا ۵ برابر بذر)
  • تناوب با محصولات غیرحساس مثل گندم، ذرت و جو.
  • تأخیر در زمان کشت (بسته به تراکم مناسب بذر، نوع سامانه آبیاری و رقم لوبیا و وضعیت عملیات خاک ورزی اولیه و ثانویه نباید
  • میزان تأخیر در کاشت از ۱۰ روز تا ۲ هفته بیش تر باشد).

بیماری سوختگی باکتریایی معمولی لوبیا

بیماری سوختگی باکتریایی معمولی یکی از بیماری های مهم لوبیا در سراسر جهان می باشد. این بیماری برای اولین بار در سال ۱۳۷۷ در ایران از استان مرکزی گزارش شد.

عامل این بیماری یک نوع باکتری Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli است. که در شرایط مساعد می تواند تا ۸۰ درصد محصول را نابود کند.

بیماری سوختگی معمولی لوبیا اغلب در شرایط گرم و مرطوب یا در مزارع موجود در مناطق گرم شایع می باشد. که با سیستم بارانی آبیاری می شوند. این باکتری در بذر، بقایای گیاهی و علف های هرز قادر به زمستان گذرانی می‌باشد.

نشانه های بیماری

علائم  بیماری ابتدا به صورت لکه های آب سوخته روی برگ آشکار می شود، سپس این نقاط می سوزند. و هاله زرد رنگی دور نقاط سوخته مشاهده می شود. علائم  بیماری روی ساقه به صورت لکه های تیره و روی غلاف به صورت لکه های مدور قرمز تیره مشاهده می شود. این بیماری باعث تغییر رنگ بذرهای لوبیا می شود.

Bean diseases Bean diseases Bean diseases

بیماریهای لوبیا

مدیریت و کنترل بیماری

  • کاشت و کاربرد بذر سالم و گواهی شده
  • ضدعفونی بذر با سموم باکتری کش نظیر سموم مسی باعث کشته شدن باکتری های سطح بذر می شود، اما روی باکتری های داخل بذر تأثیری ندارد.
  • استفاده از ارقام مقاوم و متحمل (رقم سیات۲ و لاین ۳۱۱۱۸ لوبیا از مقاوم ترین ارقام به این بیماری گزارش شده است).
  • تناوب زراعی حداقل به مدت ۲ تا ۳ سال با محصولاتی مانند گندم، جو، سورگوم وآفتابگردان.
  • شخم عمیق پس از برداشت.
  • مبارزه با علف های هرز داخل و حاشیه مزرعه.
  • وارد نشدن به مزرعه زمانی که بوته ها مرطوب می‌باشند.
  • در صورت وجود آلودگی یا سابقه آلودگی، از سیستم آبیاری بارانی استفاده نگردد.
  • چنانچه هدف از کشت لوبیا تهیه بذر باشد، باید بذر عاری از آلودگی باشد و از کاشت بذور مزرعه آلوده برای سال آتی خودداری شود. همچنین مزرعه در محلی انتخاب شود که سابقه آلودگی نداشته باشد.

منبع

نوح شهرآیین، تبسم قطبی، نادر آزادبخت، مسعود اربابی، فاطمه شفقی و سیدکریم موسوی. گیاه پزشکی لوبیا. نشرآموزش (مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی)، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی. ۱۳۹۸.

https://www.cabi.org/isc/datasheet/24699

https://projects.ncsu.edu/cals/course/pp728/Fusarium%20solani/Fusarium_solani.htm

 


منبع : نشرآموزش (مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی)، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی
تاریخ مطلب : ۱۴۰۰/۰۴/۱۳