×

بیماری های ویروسی ذرت

امدادکشاورز
03 اسفند 1399
زمان مطالعه را وارد کنید دقیقه زمان برای مطالعه
بیماری های ویروسی ذرت

بیماری های ویروسی ذرت

ذرت (Zea mays L. ) همراه با برنج و گندم سه محصول زراعی مهم جهان هستند. که در شرایط مختلف آب و هوایی درمناطق معتدله، نیمه گرمسیری و گرمسیری کشت می شوند. سطح زیر کشت سالیانه ذرت در جهان بیش از ۱۴۲ میلیون هکتار با تولید ۶۳۸ ملیون تن دانه است که بیشترین تولید متعلق  به لیالات متحده امریکا هست.

سطح زیر کشت ذرت دانه ای در سال زراعی ۹۸-۹۷ در ایران حدود ۱۳۷۸۸۲ هکتار با تولید ۱۱۰۷۱۱۰ تن دانه است.

بیماری های ویروسی ذرت

کـاهش محصــول ذرت در اثــر عوامــل بیماری‌زا، باکتریــایی و ویروسی برابر با 4/9 درصد کل تخمین زده شده است که در این میان ویروس‌ها  از عوامل مهم ایجاد خسارت در این گیاه مـی باشـند. ذرت در معرض حمله بیش از ۴۰ گونه مختلف یا نژاد ویروس قـرار مـی‌گیـرد.که اهمیت هر یک از آن‌هـا در نقـاط مختلـف جهـان متفـاوت اسـت.

مهمترین بیماری ‌های ویروسی ذرت در ایران ویروس کوتولگی زبر ذرت و موزاییک  ایرانی ذرت می‌باشد. علایـم ناشـی از بیماری موزائیک ایرانی ذرت بـه صـورت خطـوط ظریـف زرد رنـگ در روی برگ‌ها و  پر نکردن کامل دانه‌های بـلال هست. و علایـم بیماری کوتولگی زبر ذرت به سن گیاه بستگی دارد و به شکل ضـخیم شــدن ســاقه، کوتــولگی و کجــی بوتــه هــای آلوده می‌باشــد. انتشار اصلی این بیماری ها توسط زنجرک اتفاق می افتد.

بیماری های ویروسی ذرت

بیماری های ویروسی ذرت اولین بار ؟

ویروس کوتولگی زبر ذرت اولین از ایتالیا گزارش شد. این ویروس در تمام مناطق ذرت کاری جهان مانند ایتالیا، فرانسه، یوگسلاوی، استرالیا و آمریکا وجود دارد. توسعه این ویروس در جنوب چین نسبت به سایر ویروس‌های ذرت بیشتر می‌باشد.

اولین بار در ایران ویروس کوتولگی زبر ذرت در سال ۱۳۶۰ از مزارع ذرت کاری زرقان فارس گزارش شد و میزان آلودگی ۵۰ درصد برآورد شد. این ویروس در سال۱۳۸۲ به صورت اپیدمی در شمال استان فارس گزارش شد. .اهمیت این ویروس در مناطق گرم بیشتر از مناطق سرد است.

ویروس موزاییک ایرانی ذرت اولین بار در سال ۱۳۴۷ از یک مزرعه در رامجرد استان فارس گزارش شد و سپس در سال ۱۳۵۲ در مزارع ذرت اطراف شیراز توسعه یافت. میزان آلودگی مزارع ۳۰ تا ۷۰ درصد برآورد شد.

علائم بیماری های ویروسی ذرت چی هست؟

علائم بیماری ویروس کوتولگی زبر ذرت

بیماری های ویروسی ذرت به نام ویروس کوتولگی ذرت که MRDV))  Maize rough dwarf virusنام دارد. که علائم شاخص آن در بوته ذرت برجستگی‌های تاول مانند در پشت برگ ها و نیز بر روی رگبرگ‌ها هست. از دیگر نشانه ها کم شدن فاصله میان گره که منجر به کوتولگی بوته ذرت می‌شود. سبز تیره شدن برگ‌ها، بدشکل شدن برک‌های انتهایی و عمود ایستادن برگ‌های اخری بوته ذرت میتوان اشاره کرد.

البته علایم ناشی از این ویروس در ذرت بستگی به سن بوته در زمان آلودگی دارد، به شکلی که اگر بوته‌ها در مرحله اولیه رشد به این ویروس آلوده شوند. ساقه به شدت کوتاه می‌ماند و به یک طرف خمیده می‌شود، و جوانه انتهایی آن  خشک و سرانجام منجر به مرگ گیاه شده. علایم بیماری در بوته های مسن تر به صورت کوتولگی شدید، ضخیم شدن ساقه، کوتاه شدن فاصله بین برگها و کج شدن ساقه به یک طرف می‌باشد.

گلدهی در گیاه متوقف شده و بلال تشکیل نمی شود و بوته ذرت حدود ۴۰ تا ۵۰ روز بعد از کاشت خشک خواهد شد.

در آلودگی‌های دیرتر مثلا در مراخل ۶ برگی و پس آز آن بلال تشکیل شده ولی اصولا عقیم، بد شکل و بدون دانه یا با تعداد دانه کم می٬باشد.

کاهش عملکرد ذرت در اثر این بیماری ۳۰ تا ۷۰ درصد می‌باشد.

سایر میزبان‌های این ویروس اکثر گیاهان خانواده گندمیان ازجمله گندم، جو و برنج هستند.

بیماری های ویروسی ذرت

بیماری های ویروسی ذرت

علائم بیماری ویروس موزائیک ایرانی ذرت

ویروس موزائیک ایرانی ذرت به نام (MIMV) Iranian Maize Mosaic virus هست . علایم این بیماری به صورت خطوط ظریف زرد رنگ اسـت کـه به طور موازی با هم در قسمتی یا در تمامی سطح برگ، ساقه و پوشش بـلال دیده می‌شود. بوته‌های ذرت آلوده در مقایسه با بوته‌های سالم دارای رشد کمتر بوده و دانه‌ها در بلال کامل نمی‌شوند.

عـلاوه بـر ذرت گیاهـانی ماننـد سـورگوم علوفـه ای، دژگـال، گنـدم خـودرو و یـولاف از میزبان‌های دیگر این ویروس می باشند.

گرچه کوتولگی در هر دو بیماری ویروسی ذرت اتفاق می افتد ولی کوتولگی ایجاد شده در بیماری موزاییک ذرت خفیف تر از بیماری کوتولگی زبر ذرت می‌باشد و بوته٬ها معمولا از بین نمی‌روند.

بیماری های ویروسی ذرت

بیماری های ویروسی ذرت

انتشار بیمارهای ویروسی ذرت به چه صورت می‌باشد؟

طبق  بررسی های انجام شده در ایران، این بیماری ‌های ویروسی ذرت  به صورت مکانیکی و یا از طریق بذر منتقـل نمی‌شوند. و توســـط ســـه گونـــه زنجـــرک از خانوادهDelphacidae  به نام Laodelphax  striatellus معـروف به زنجرک بوته ای، و Unkanodes tanasijeviciو Ribautodelphax notabilisبه صورت پایا  منتقل می‌شوند

زنجرک ناقل این ویروسها معمولا از ذرت تغذیه نمی‌کنند. این  تغذیه در حالی است که هنگام مهاجرت زنجرک از گیاهان زمستانه به گیاهان تابستانه به خصوص در اوایل اردیبهشت ماه که بوته‌های ذرت زود کشت در مراحل اولیه رشد هستند. مدتی از بوته ذرت تغذیه کرده و باعث انتشار این بیمارهای ویروسی ذرت می‌شوند.

بیماری های ویروسی ذرت

بیماری های ویروسی ذرت

پیشگیری و کنترل بیماری های ویروسی ذرت به چه روشی است؟

۱-انتخاب تاریخ مناسب

 کاشت از آنجایی که هر دو ویروس ذکر شده به صورت مکانیکی و توسـط بـذر انتقال پیدا نمی‌کنند، انتشار آن بستگی به فعالیت زنجرک های ناقل دارد. انتخاب تاریخ کاشت به منظور عدم مصادف شدن مراحـل اولیه رشد گیاه بـا هجـوم زنجـرک هـای ناقـل بـه طـور مـوثری از شـدت بیماری می‌کاهد. از سوی دیگر افزایش دما فعالیت های تولید مثلی و تغذیه ای زنجرک را کاهش می‌دهد.

در مورد ویروس ایرانی ذرت مشاهده شده کـه آلـودگی در کشـت هـای زود بهـاره و نیـز درکشتهای دیر تابستانه (مردادماه) بیشـتر از کشـتهـای اواخـر خـرداد تـا اواسط تیرماه می‌باشد.. پس توصیه می‌شود اگر محـدودیتی در انتخاب تاریخ کشت وجود ندارد، کشت ذرت در اواسط خرداد تـا اوایل تیرماه انجام گیرد.

۲-استفاده از ارقام متوسطرس و زودرس:

هر چند تاخیر در کشت باعث کاهش خسارت می شود. اما اعمال ناخیر بیشتر ( کشت در تیر ماه در مناطق معتدله ) باعث کوتاه شدن فصل رشد و برخورد گیاه ذرت به سرمای اخر فصل شده و عملکرد به شدت کاهش می‌یابد. پس استفاده از رقم های متوسط رس و یا زود رس ذرت می‌نواند راه حل موثری در کاهش این بیماری ها باشد.

۳-استفاده از ارقام مقاوم

عکس العمل ارقام مختلف ذرت نسبت به دو یروس گفته شده متفـاوت است به طورکه میزان خسارت در ارقام حساس بـه ویـروس کوتـولگی زبر به بیش از ۴۵ درصد می‌رسد. این مقدار در ارقام متحمل، به کمتر از ۷ درصد کاهش می‌یابد.

۴-مبارزه با زنجرک ها:

کنترل ناقل‌های بیماری یک روش موثر در کاهش خسارت است. ضدعفونی بذر با سم ایمیداکلوپراید سبب عدم تمایل ناقل به تغذیه از بوته ذرت حداقل تا مرحله دو برگی و به مدت دو هفته می‌شود.

استفاده از برخی سموم سیستمیک از جمله کنفیدور و….. در مرحله دو برگی ذرت نیز سبب دوام و اثر بخشی حشره کش در کنترل و کاهش جمعیت ناقل می‌شود.

۵-مبارزه با علف های هرز مزرعه

قبل از کشت و سبز شدن ذرت زنجرک ها از علف هرز تغذیه می‌کنند ویروس‌ ها می‌توانند روی این گیاهان زمستان گذرانی کنند. بنابراین از بین بردن علف‌های هرز حاشیه مزارع به صورت مکانیکی و یا شیمیایی با علفکش های پاراکوات یا رانداپ حداقل دو هفته قبل از سبز شدن ذرت نیز باعث کاهش خسارت این بیماری می‌شود.

منبع:

افشار استخر، محسن یاسایی. مدیریت بیماری‌های شایع ویروسی ذرت در استان فارس. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس. .۱۳۹۷

صادق جلالی، محمدرضا نعمت الهی. مدیریت بیماریهای ویروسی کوتولگی زبر و موزاییک ذرت. موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور.

۱۳۹۴.

Converse, R. H. and Martin, R. R. 1990. ELISA methods for plant viruses. Pp. 179-196, In: Serological Methods for Detection and Identification of Viral and Bacterial Plant pathogens, A Laboratory Manual. (Hampton R. O., Ball, E. M., DeBoer, S. H., eds. ). APS Press, USA.

Masumi, M., Zare, A., and Izadpanah, K. 2004. Analysis of 5′ region of coat protein gene confirms presence of Maize dwarf mosaic virus (MDMV) in widely separated locations in Iran. Proceeding of 2nd Iranian Congress on Virology 13-15 Feb.2004.Tehran.Pp:369-370.

https://link.springer.com/article/10.1007/s00705-019-04450-3

https://www.cabi.org/isc/datasheet/32507

دیدگاهتان را بنویسید

مطالب مرتبط

لب شتری هلو

بیماری لب شتری هلو

برای کنترل بیماری لب شتری هلو چیکار کنم؟ بیماری لب شتری هلو Taphrina deformans یک بیماری قارچی است. ...
امدادکشاورز
19 آذر 1399
کنترل شیمیایی کپک خاکستری توت فرنگی

کنترل شیمیایی کپک خاکستری توت فرنگی

توت فرنگی توت فرنگی (Fragaria ananassa) گیاهی علفی، چند ساله و از تیره گلسرخیان می باشد. میوه ی ...
امدادکشاورز
23 تیر 1400
بیماری آتشک چیست؟

بیماری آتشک چیست؟

بیماری آتشک چیست؟   آتشک چیست؟   بیماری آتشک یک بیماری باکتریایی در سیب، گلابی و به است که به دلیل ...
امدادکشاورز
23 بهمن 1399
Call Now Button
فیلدهای قابل نمایش را انتخاب کنید. بقیه فیلد ها مخفی خواهند شد
  • تصویر
  • کد محصول
  • نمره
  • قیمت
  • موجود
  • دسترسی
  • توضیح
  • عرض
  • اندازه
  • ویژگی ها
  • فیلد دلخواه
مقایسه
preloader