×

درخت گواوا

امدادکشاورز
05 ارد 1400
زمان مطالعه را وارد کنید دقیقه زمان برای مطالعه
درخت گواوا

درخت گواوا

درخت گواوا ( Psidium guajava ) درختچه‌ای همیشه سبز از خانواده میرتاسه می‌باشد. مبدأ اصلی این گیاه آمریکاي جنوبی و مرکزي هست. گوآوا به دلیل داشتن بذور فراوان با قوه نامیه طولانی به آسانی و با سرعت در سراسر مناطق مستعد گسترش یافته است. به همین دلیل جهانگردان اسپانیائی، ابتدا گوآوا را به کشورهاي فیلیپین و پرتغال برده، و از آنجا به هندوستان و سایر مناطق منتقل شده است. کلمه گوآوا احتمالاً از نام متداول آن در کشور هائیتی، یعنی گواجابا گرفته شده است.

کشت درخت گواوا در ایران

گوآوا سال ها قبل وارد کشور شد. کشت این درختچه در استان هاي هرمزگان و سیستان و بلوچستان از قدیم رایج بوده است. به همین دلیل در میان مردم بومی این مناطق، به زیتون محلی یا زیتون بندری مشهور بوده است. در سال هاي اخیر با هدف کاربرد خوراکی و زینتی، کشت و کار این درختچه در مناطق نیمه گرمسیری شمال کشور نیز در حال گسترش می‌باشد.

مشخصات گیاه درخت گواوا

درختچه گواوا

گوآوا درختچه اي با تاجی گسترده و شاخه دهی از قسمت هاي پایین تاج است. داراي یک یا چند تنه با رنگ پوست سبز متمایل به قهوه اي روشن می‌باشد که با هرس و تربیت مناسب شاخه ها، می‌توان درختی با یک تنه ایجاد کرد. شاخه ها انعطاف پذیر هستند، به همین علت بنه درخت توسط باد شکسته می‌شود. در این گیاه شاخه هاي جوان، به رنگ سبز و چهار گوش می‌باشند.

درخت گواوا

گل درخت گوآوا

گل ها این گیاه به صورت منفرد یا خوشه اي، متشکل از ۲تا ۳ گل در محورهاي برگ روي شاخه هاي سال جاري در فصل بهار ظاهر می‌شوند. گل ها کامل، سفید رنگ، به قطر 2.5 تا 3.5 سانتی متر دارای ۴ تا ۵ گلبرگ با پرچم هاي فراوان و یک خامه به همراه کاسبرگ لوله اي می‌باشد. که جوانه گل را احاطه می‌کند. تخمدان تحتانی با ۴ یا ۵ برچه دارای تخمک های فراوان می‌باشد.

مورفولوژي گل براي خود باروري مناسب بوده، ولی دگرباروري قابل ملاحظه اي در آن اتفاق می‌افتد . گل ها بین ساعت های 5 تا 7 بعد از ظهر باز می‌شوند. کاسه گل یک روز جلوتر شکفته می شود. معمولا بساك ها در زمان شکوفائی گل یا مدت کوتاهی قبل از آن، باز می‌شوند.

در مناطق مختلف پرورش درخت گواوا در جهان با توجه به شرایط متغییر آب و هوایی و مدیریت باغداري، نقطه اوج گلدهی می‌تواند تغییر کند.

درخت گواوا درخت گواوا

برگ

برگ ها ساده، متقابل، کشیده یا تخم مرغی، با طول تقریبی ۷ تا ۱۸ سانتی متر است، با حاشیه کنگره دار و سطح فوقانی صاف و در سطح تحتانی کمی کرکدار با رگبرگ هاي برجسته در پشت برگ می‌باشد.

 درخت گواوا درخت گواوا

گرده افشانی درخت گواوا

قابلیت پذیرش کلاله در بعضی از ارقام حدود ۴۸ ساعت می‌باشد. به همین علت میزان تشکیل میوه بعد از گرده افشانی گل هایی که ۴۸ ساعت از زمان شکوفایی آنها گذشته، بالا می‌باشد. عوامل مختلفی در ریزش میوه گوآوا مؤثر هستند. به عنوان مثال، کمبود کلسیم موجب وقوع عارضه پوسیدگی انتهایی می تواند در تسریع ریزش میوه موثر باشد. تولید میوه کافی در گوآوا هم در حالت کاشت تک درختچه (به دلیل وجود پدیده خودباروري و هم کاشت گروهی به دلیل داشتن قابلیت خود و دگرباروري میسر می‌باشد.

میوه گواوا

میوه گواوا سته پر بذر است. میوه هاي آن از نظر اندازه داراي قطرهاي متغیر بین 2.5 تا 3.5 سانتی متر می‌باشند.که به اشکال کروي، تخم مرغی، کشیده و یا گلابی دیده می‌شوند. رنگ پوست میوه هنگام رسیدن زرد یا قرمز، ولی گوشت داخلی میوه به رنگهاي صورتی، عنابی روشن، سفید یا زرد است. بالاي میوه تاجی از کاسبرگها قرار دارد. میوه آن گوشتدار، دانه هاي آن مانند دانه هاي انگور در گوشت قرار دارد.

سطح پوست میوه صاف یا ناهموار هست. و در توده اي حاصل از بذر، طعم و عطر آنها متفاوت است. از هنگام شکوفایی گل ها تا زمان برداشت میوه حدود چهار ماه طول می‌کشد. که با توجه به میزان درجه حرارت در طول رشد میوه، این مدت زمان می‌تواند متغییر باشد. شروع گلدهی در شمال کشور از اواسط خرداد ماه و میوه ها در اواخر تابستان می‌رسند .که به محض رسیدن شروع به ریزش می‌کنند.

درخت گواوا درخت گواوا درخت گواوا درخت گواوا درخت گواوا درخت گواوادرخت گواوا درخت گواوا

پرورش درخت گواوا

این گیاه حتی در خاك هاي غیرحاصلخیز و کم عمق نیز رشد می‌کند. در چنین شرایطی کمیت و کیفیت محصول تولیدی پایین می‌آِید. گواوا در خاك هاي حاوي مواد آلی فراوان و زهکش خوب با اسیدیته بین ۵ تا ۷ به خوبی رشد می‌کند. در اسیدیته ۷ یا بیشتر از آن علائم کمبود روي و آهن ایجاد می شود. همچنین گوآوا شوری خاک تحمل می‌کند.

شرایط آب و هوای کشت گواوا

گوآوا در صورت وجود رطوبت زیاد بهترین رشد را دارد. اگرچه خشکی را تحمل می کند. بارندگی مطلوب براي این گیاه ۱۰۰۰ میلی متر در سال یا بیش از آن هست. الگوي ایده آل بارندگی براي گوآوا، شرایط خشکی و رطوبت متناوب است. که موجب تحریک گلدهی می‌شود. وقوع خشکی و رطوبت خیلی کم، طی دوره گلدهی، به طور موثري می‌تواند تشکیل میوه آن را کاهش دهد، همچنین رطوبت پایین در طی مدت رشد میوه، اندازه میوه را کاهش می‌دهد.

دما:

دامنه دمایی مناسب براي رشد مطلوب آن بین ۲۳ تا ۲۸ درجه سلسیوس می‌باشد. از این رو در طی زمان گلدهی و رشد میوه، دماي کمتر از ۲۳ درجه و یا بیشتر از۲۸ درجه سلسیوس می‌تواند در کاهش کمی و کیفی محصول تاثیر داشته باشد. اگر در مناطقی که دماي شبانه زمستان به مدت چند ساعت بین ۵ تا ۷ درجه سلسیوس ادامه پیدا کند، رشد گیاه متوقف شده و برگ ها ارغوانی می‌شوند.

اگرچه گوآوا در مقابل باد از خود سازگاري نشان می‌دهد، اما استفاده از بادشکن خصوصاً براي ارقام تازه خوري می‌تواند از طریق افزایش کیفیت میوه و بازار پسندي آن ها مفید باشد. درختچه هاي پیوندي روي پایه هاي بذري، داراي ریشه هاي متراکم و قوي تري بوده که تکیه گاه خوبی براي گیاه در زمین اصلی تامین می‌کنند.

روش هاي تکثیر

بذر:

قبل از کاشت، اگر بذور در آب سرد خیس شود، براي جوانه زنی مفید خواهد بود. معمولاً بیش از۹۰ درصد بذور تازه پس از ۲۰-۱۵ روز سبز می‌شوند. بذرهای رشد کرده در گلدان را می‌توان بعد از ۶ تا ۸ هفته به زمین اصلی منتقل کرد.

Psidium guajava

قلمه:

 براي تکثیر گوآوا از طریق قلمه، از قلمه هاي نیمه خشبی با ۴-۲ برگ که انتهاي آن ها با ترکیبات محرك ریشه زایی تیمار شده و زیر سیستم مه پاش قرار می‌گیرند، این کار به دلیل سخت ریشه زایی استفاده می شود. که میزان موفقیت ۷۵- ۹۰ درصد و زمان ریشه زایی ۳۰ تا ۶۰ روز می‌باشد.

خوابانیدن هوایی:

در این روش یکی از راه هاي ازدیاد گوآوا است. شاخه هایی که دراین روش انتخاب می‌شوند، باید در حدود یک سانتی متر قطـر داشتـه باشند. و ترجیحاً یک سالـه باشنـد. بعـد از انتخاب، پوسـت را به طول سه سانتیمتر شکاف داده ،در ادامه روي آن را با خـزه مرطوب پوشانده و سپس با یک نوار پلاستیکی محل را می بندند. در این روش پـس از سپري شدن  ۳۰تا۴۰روز، ساقه ریشه دار می‌شود.

پیوند:

پیوند جوانه و مجاورتی،از مهمترین روشهاي ازدیاد گوآوا به شیوه رویشی می‌باشد.

 

Psidium guajava Psidium guajava

ارزش غذایی میوه گواوا

گواوا منبعی غنی از آب، عناصر معدنی، ویتامین ث (اسیدآسکوربیک) پروتئین، کربوهیدرات و فیبر گیاهی می‌باشد. ویتامین ث عمدتاً در پوست میوه متمرکز بوده و مقدار کمتري از آن در گوشت میوه یافت می‌شود. میزان پکتین گوشت میوه، بسیار بالاست به همین دلیل براي تهیه مربا و ژله به کار می‌رود. پوره گوآوا در تهیه آب میوه، کیک ها، انواع دسرها، چاشنی هاي غذا، بستنی، مربا و ژله قابلیت استفاده دارد.

استفاده دارویی و غیر دارویی

از همه قسمت هاي این گیاه همانند میوه هاي جوان و نارس آن براي داروي ضد اسهال استفاده می‌شود. جوشانده پوست خشک ساقه درختچه براي درمان درد معده کاربرد دارد. همچنین براي رفع ناراحتی هـاي پوست، همانند جرب و زخم ها استفاده می‌شود. از برگ هاي گیـاه بـه شـکل آنتـی بیوتیـک استفاده می‌شود. همچنین برگ آن به عنوان دمنوش نیز قابل استفاده است. و در صنایع رنگسازي و تهیه تـانن نیـز کـاربرد بـرگ درخت گواوا گزارش شده. آب فشرده میوه آن براي دیابت مفید است. از گواوا همچنین می تـوان کـره ي گیاهی و دوشاب تهیه نمود.

Psidium guajava

منبع

عنایت حیات بخش، یحیی تاجور. کشت و پرورش گوآوا. کمیته انتشارات پژوهشکده مرکبات و میوه هاي نیمه گرمسیري. ۱۳۹۶.

https://en.wikipedia.org/wiki/Psidium_guajava

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

جیبرلیک اسید روی انگور

اثر جیبرلیک اسید روی انگور

اثر جیبرلیک اسید روی انگور اثر جیبرلیک اسید روی انگور، انگــور .L vinifera Vitis یکــی ازمحصــولات مهــم ...
امدادکشاورز
04 بهم 1399
Tomato end rot

عارضه ‌های میوه گوجه فرنگی

عارضه ‌های میوه گوجه فرنگی گوجه فرنگی گوجه فرنگی با نام علمی Lycopersiscom esculentum  از خانواده Solanaceae ، گياهي است يک ساله و بومي ...
امدادکشاورز
18 آذر 1399
گیاه بونسای

گیاه بونسای

گیاه بونسای آیا می‌دانستید بونسای همان درختان بزرگ تنومند در سایز کوچک هستند؟ گیاه بونسای:کلمه بونسای (Bonsai) یا درختچه‌های ...
امدادکشاورز
13 بهم 1399