×

نماتد غلات (سیستی)

امدادکشاورز
04 ارد 1400
زمان مطالعه را وارد کنید دقیقه زمان برای مطالعه

نماتد غلات

 نماتد غلات (سیستی)، جز نماتدهای انگل گیاهی هستند، که بعد از قارچ‌ها قدیمی‌ترین بیمارگرهای غلات دانه ریز می‌باشند. تخمین زده شده است، که تقریباً ۱۲/۳ درصد از تولیدات محصول جهان در نتیجه خسارت این عوامل بیماری‌زا از بین می‌روند.نماتدهای  سیستی غلات به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین گروه‌های نماتد انگل گیاهی هستند، که پراکنش جهانی دارند. نماتد سیستی غلات گونه Heterodera avenae از مهم‌ترین نماتدهای خسارت‌زای گندم و جو در جهان  هستند.

تاریخچه نماتد سیستی غلات

در سال‌های ۱۳۶۲ و ۱۳۷۱، وقوع نماتد سیستی غلات از مزارع گندم استان‌های یزد و کرمانشاه به عنوان گونه H. avenae گزارش گردید. میزبان آن اکثرا گیاهان باریک برگی همچون گندم و جو در درجه  ی اول و در درجه ی دوم ذرت می‌باشد.

نماتد سیستی غلات 

پراکندگی نماتد سیستی غلات

نماتد سیستی غلات گونه  H. avenae از بسیاری از کشورهای جهان و از مناطق با شرایط آب و هوایی مختلف گزارش گردیده. این گونه یک نماتد مهم بر روی غلات مناطق معتدل، گرمسیری و نیم گرمسیری بوده است، که از کشورهای استرالیا،  کانادا، اسرائیل،  آفریقای  جنوبی،  ژاپن، چین، هند،  آمریکا،  اکثر  کشورهای  اروپایی،  نیوزلند،  پرو،  ترکیه، کشورهای  شمال  آفریقا  و  غرب  آسیا  مانند: (مراکش،  تونس،  پاکستان،  لیبی،  سودان،  الجزایر،  عربستان  سعودی  و سوریه) گزارش شده ، در ایران این گونه از استان‌های ایلام، فارس، کرمانشاه و خوزستان گزارش گردیده است.

گیاهان میزبان نماتد سیستی غلات

در ایران این نماتد به گندم، جو، ذرت، چچم و جو دره خسارت وارد می‌زند.

علایم نماتد سیستی غلات

آلودگی به صورت لکه‌ای در مزرعه مشاهده می‎‌شود. قطر لکه‌های آلوده از ۱ تا بیش از ۱۰۰ متر مربع متغییر می‌باشد. علائم بیماری روی بوته‌های جوان گندم در مرحله ۸-۴ برگی بارزتر از بوته‌های مسن می‌باشد. برگ‌های بیرونی بوته‌های آلوده زرد رنگ بوده و بوته‌های آلوده کوتاه‌تر و تعداد پنجه‌های آن کمتر از بوته‌های سالم هست. علائم بیماری همانند نشانه‌های کمبود غذایی روی گیاه به ویژه کمبود ازت هست و در بسیاری از موارد به عنوان خسارت نماتد لحاظ نمی‌شود.

نماتد سیستی غلات  نماتد سیستی غلات  نماتد سیستی غلات 

علایم بیماری روی ریشه:

!- افزایش ریشه‌های فرعی و شاخه شدن آن‌ها

۲-ایجاد آماس‌های ( تورم کوچک) کوچک

۳- در نقاط متورم روی ریشه که معمولا با چسبیدگی خاک نیز همراه است. چند سیست سفید رنگ نماتد با چشم غیر مسلح دیده می‌شود.

نماتد سیستی غلات نماتد سیستی غلات 

همچنین گیاهچه‌های آلوده به ایـن نماتـدها گـاهی اوقـات در معرض حملـه دیگـر بیمارگرهـا، مخـصوصاً قارچ‌های خاک‌زی عامل پوسیدگی‌های ریشه، قرار می‌گیرند.

زیست شناسی نماتد سیستی غلات

در شرایط مناسب دمایی (حرارت بالای ۲۰ درجه سانتی‌گراد) و رطوبت بالای لاروهای سن دوم از تخم‌ها خارج و از داخل سیست وارد خاک شده. که این لاروها فعال و متحرک‌اند، و در خاک به دنبال ریشه‌های گیاهان میزان به جستجو می‌پردازند. لاروهای سن دوم پس از یافتن ریشه‌های فرعی میزبان به داخل آن نفوذ کرده، و پس از تغذیه و رشد سنین سوم و چهارم درون ریشه بالغ می‌شوند. ماده‌ها پس از جفت‌گیری با نماتدهای نر بارور شده و در داخل بدن شروع به تخم‌گذاری می‌کنند.

انتشار

پخش شدن سیست ها در خاک به‌ وسیله شخم زدن پس از برداشت گندم و جو می‌باشد.

کنترل نماتد غلات

تناوب‌های بدون چمن و آیش

یکی از روش‌های مؤثر کنترل H. avenae کاربرد تناوب بدون گیاهان چمنی ،استفاده از گیاهان غیر میزبان می‌باشد. در آزمایش‌های بلند مدت، تناوب های غلات با گیاهان غیر میزبان جمعیت‌های نماتد را ۵۰ درصد (۸۰درصد در خاک‌های سبک‌تر)، پائین تر از آستانه خسارت نماتد نگه داشته است.

اصلاح کننده‌های آلی و کودهای غیرآلی ( شیمیایی)

  • استفاده از روغن، کود حیوانات اهلی، کمپوست و خاک اره رشد گیاه را افزایش می‌دهد. و تکثیر نماتد سیست غلات را مهار کرده .کودهای نیتروژن دار سبب رشد بهتر گیاه، اما هیچ تغییری هنگام کاربرد فسفات و پتاسیم در رشد گیاه و تکثیر نماتد دیده نشده است.
  • این نماتد دارای یک نسل در سال می‌باشد. و با تناوب زراعی (عدم کاشت گیاهان حساس) و دفع علف‌های هرز به ‌منظور کاهش جمعیت نماتد در خاک تا پایین‌تر از سطح زیان اقتصادی است. در شرایط معمول آب و هوایی ۳۳ درصد سیست ها در نبود گیاه میزبان از دور فعالیت خارج می‌شوند. هم‌چنین راهکار اساسی استفاده از ارقام مقاوم است.
  • نماتدهای  سیستی  غلات  از  جمله  عوامل  بیماری‌زای  مهم  و  خسارت‌زای  غلات  در  بسیاری  از  کشورهای  جهان محسوب می‌شود .در کشور ما نیز این نماتدها با توجه به پراکنش وسیع به عنوان عوامل محدود کننده تولید محصول در بیشتر نواحی تولید گندم و جو به شمار می‌رود. متاسفانه از آنجایی که در اکثر مناطق کشور کشاورزان به دلیل سطح پائین معیشت  و  آگاهی  از  این  نماتدها  روش‌های  مختلف  کنترل مانند  تناوب زراعی  و آیش را  رعایت  نمی‌کنند، نماتدهای سیستی، جمعیت خود را افزایش داده و به سطح آستانه خسارت‌زا برسند.
  • بنابراین بررسی و شناخت جنبه‌های مختلف شامل بیماری‌زایی، اهمیت اقتصادی و کنترل آنها امری بسیار مهم و ضروری می‌باشد. در ایران با توجه به سطح زیر کشت و اهمیت غذایی گندم، کنترل این گروه از نماتدهای انگل ضروری و مهم هست.  همچنین به دلیل استفاده از سیستم‌های تک کشتی در بیشتر نواحی تولید گندم و جو ،ضروری می‌باشد.

 

منبع:

نماتد شناسی، مهم‌ترین نماتدهای انگل گیاهی، سید جواد صانعی

وضعیت نماتدهای سیستی غلات در ایران، ابوالفضل حاجی حسنی

https://en.wikipedia.org/wiki/Heterodera_avenae

https://www.cabi.org/ISC/datasheet/27020

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

بیماری آتشک چیست؟

بیماری آتشک چیست؟

بیماری آتشک چیست؟   آتشک چیست؟   بیماری آتشک یک بیماری باکتریایی در سیب، گلابی و به است که به دلیل ...
امدادکشاورز
23 بهم 1399
بادزدگی سیب زمینی

مدیریت بیماری بادزدگی سیب زمینی

مدیریت بیماری بادزدگی سیب زمینی بادزدگی سیب زمینی یا سفیدک کرکی سیب زمینی یکی از مهمترین بیماری های ...
امدادکشاورز
22 دی 1399
بیماری گال طوقه و ریشه انگور

بیماری گال طوقه و ریشه انگور

بیماری گال طوقه و ریشه انگور بیماری گال طوقه و ریشه انگور (سرطان طوقه و ریشه انگور) یکی ...
امدادکشاورز
11 بهم 1399
Call Now Button
فیلدهای قابل نمایش را انتخاب کنید. بقیه فیلد ها مخفی خواهند شد
  • تصویر
  • کد محصول
  • نمره
  • قیمت
  • موجود
  • دسترسی
  • توضیح
  • عرض
  • اندازه
  • ویژگی ها
  • فیلد دلخواه
مقایسه