مبارزه با آفات گلخانه‌ها با روش‌های بیولوژیک

مبارزه با آفات گلخانه‌ها با روش‌های بیولوژیک

محصولات گلخانه‌ای در کشور ما بسیار مورد توجه تولید کنندگان قرار گرفته است. مبارزه با آفات و بیماری‌ها در گلخانه با فضای باز متفاوت است و حساسیت بیشتری دارد و از طرفی استفاده از سموم در گلخانه‌ها باید به حداقل برسد.

کنترل بیولوژیک آفات

کنترل بیولوژیک آفت در ایران قدمتی بیش از ۵۰ سال دارد کـه بـه کنتـرل شپشکها با استفاده از کفشدوزک در شمال بر می‌گردد. ایـن تـلاش هـا ادامـه داشته و در سالهای اخیر مورد توجه بیشتری نیز قرارگرفته است.

کنتــرل بیولوژیــک، اســتفاده از پارازیتوئیــدها، پرداتورها یا شکارگرر ها، پــاتوژن ها، آنتاگونیست ها و یا میکروارگانیسم های رقیب برای کاهش جمعیـت یـک آفـت، به طوریکه آفت فراوانی کمتری داشته باشد و خسـاراتی کمتـر ازآنچـه ممکـن بود وارد کند. کنترل بیولوژیک ممکن است با دخالت هدفمند انسـان انجام شود. کنترل بیولوژیک ممکن اسـت بــرای پـایین آوردن جمعیـت آفـت مــزارع یــا جنگل ها یــا برای تعدیل مشکلات به وجود آمده در اثر ورود یک عامل جدید به محیطی طبیعی انجام شود.

 البته همه روش های غیر شیمیایی، کنترل بیولوژیکی محسوب نمی‌شوند.  اصلاح نژاد گیاهان، مبارزه زراعی و کاربرد مواد شیمیایی علامتی اگـر بـا قصـد تأثیرگذاری بر آفت به کار رود، کنترل بیولوژیک نیست. این موارد زمانی کنترل بیولوژیک در نظر گرفته می‌‌شوند که با هدف حمایـت از دشمنان طبیعی به کار برده شوند.

 بـرای مثال اصـلاح نـژاد گیاهان بـه صـورتی کـه بـرای آفـات مسموم کننده بوده یا به طریق دیگـری موجـب کـاهش جمعیـت آفـات شود، مبارزه بیولوژیک نیست، اما اگر این اصلاح باهدف به وجود آوردن شرایطی بهتر برای زندگی و بقای پارازیتوئیـدها یـا شکارگر ها و فـراهم شـدن شـرایط بـرای پیدا کردن میزبان و حمله به آفات باشد، مبارزه بیولوژیکی به شمار می‌رود.

مواد شیمیایی به دست آمده از عصاره گیاهان یا میکروب ها که برای مبارزه با آفات به کـار برده می‌شوند هم مبارزه بیولوژیک نیست، بلکه کنترل بیولوژیـک یعنـی پدیـد آوردن مجموعه ای که در آن جمعیت یک گونه توسط افراد گونه ای دیگر با روش هایی مانند شکارگری، پارازیت یا انگل شدن، بیماری زایی یا رقابت محدود می‌شود.


زنبور براکون


براکون


برای کنترل آفات گلخانه از انواعی از روش ها شامل روش های بیولوژیک و سموم کم خطر استفاده می‌شود. یکی از روش های موثر استفاده از زنبور های پارازیت کننده یا شکار گر آفات به نام Diglyphus isaea با نام تجاری MIGLYPHUS است. در کشت خیار گلخانه ای استفاده از این زنبور به خوبی می‌تواند جمعیت مگس های مینوز برگ را کنترل کند. در مبارزه با آفات باید نهایت دقت انجام شود تا حشرات مفید و دشمنان طبیعی آفات از بین نروند.

طی سالهای اخیر در ایران نیز کشت های زیرپوشش، به دلیل محدودیت منابع آبی و مزیت های اقتصادی تولید محصولات گلخانه ای روندی رو به رشد داشته است. بر اساس آمارهای منتشر شده در آمار نامه کشاورزی سال ۱۳۹۵، این سطح به بیش از ۱۱۲۳۱ هکتار رسیده است، که از این مقدار ۴۶۲۳ هکتار به خیار اختصاص دارد.

در کنترل آفات و بیماری های محصولات گلخانه ای باید به مسایل تغذیه ای توجه ویژه ای شود و با توجه به این که محصولات گلخانه ای به صورت تازه و خام مصرف می‌شوند تا جای ممکن از سموم شیمیایی استفاده نشود. استفاده از سموم نا مناسب و یا استفاده زیاد از سموم باعث ایجاد مسمومیت غذایی می‌شود. طی مطالعاتی که انجام شده است برای مثال میزان باقیمانده سم دیازینون (از لیست سموم مجاز حذف شده است) در محصولات خیار گلخانه ای ۶۵٫۵ برابر حد استاندارد کُدِکس این سم  بر آورد شده است. مهم ترین آفات محصولات گلخانه ای شامل تریپس، سفید بالک، کنه ها و  مگس های مینوز هستند که در صورت عدم مبارزه صحیح خسارات سنگینی وارد می‌کنند.

روش مدیریت آفت مینوز خیار گلخانه ای

در گلخانه های خیار، اصل اولیه برای مدیریت و کنترل غیر شیمیایی جمعیت مگس های مینوز، رعایت موارد بهداشتی و استفاده از روش های پیشگیرانه برای ممانعت از ورود آفت و تشکیل جمعیت اولیه آن می‌باشد. در این حالت، امکان کنترل بیولوژیک تراکم پایین مگس مینوز و سایر آفات وجود خواهد داشت. به همین منظور، لازم است پایش (بررسی دائم) دقیق و مستمر جمعیت حشرات کامل و مراحل نا بالغ آفت از طریق بررسی مستقیم بوته ها و همچنین تله های زرد رنگ انجام شود. بر اساس وضعیت آفت در گلخانه و پیش از رسیدن جمعیت آن به آستانه اقتصادی باید از ترکیبات غیر شیمایی و عوامل کنترل بیولوژیک به نسبت صحیح و مقدار توصیه شده استفاده شود.


خسارت مینوز


برای مدیرت تلفیقی آفات گلخانه ای:

حذف بقایای گیاهی از محیط داخل و حاشیه گلخانه ها، استفاده از بذر و نشا سالم و گواهی شده و بستر کشت مناسب، ضد عفونی خاک به روش آفتاب دهی یا استفاده از بخار آب گرم، نصب توری ضد حشره و کشت ریحان به عنوان گیاه تله و حذف به موقع آنها که از روش های پیشگیری و کم هزینه محسوب می‌شوند.

بررسی دائمی و دقیق تعداد حشرات خسارت زا و بیماری های گیاهی به ویژه در مراحل اولیه رشد گیاه که از اصول مهم در مدیریت آفات است. در صورت دیده شدن آلودگی در نشاها باید حذف شوند و پیش از تشکیل شفیره مگس مینوز تاثیر زیادی در کاهش نسل اول آفت خواهد داشت. برای پایش و بررسی تعداد آفات بالدار به ازای هر ۳۵۰ متر مربع گلخانه یک عدد کارت زرد چسبنده بالای بوته های خیار نصب می‌شود. در صورتی که تعداد جمعیت مگس مینوز در روی کارت زرد رنگ کمتر از یک لارو در هر ۱۰ بوته بود باید به صورت خفیف کنترل انجام شوند به این صورت که که بطری ۲۵۰ عددی زنبور به ازای سطح ۲۵۰۰ متر مربعی گلخانه به فاصله ۷ روز و حداقل سه نوبت رها می‌شود. در صورتی که بیش از یک لارو در هر ۱۰ بوته وجود داشت از روش کنترل شدید استفاده شود و یک بطری ۲۵۰ عددی به ازای هر ۱۰۰۰ متر مربع به فواصل ۷ روز و در سه نوبت رها سازی شوند.


کارت زرد گلخانه


به دلیل کاهش تعداد سم پاشی ها جمعیت دشمنان طبیعی هم افزوده می‌شوند که با استفاده از نصب تله های زرد رنگ کنترل می‌شود.

البته در کشت‌های هیدروپونیک به دلیل اینکه کف گلخانه سیمانی است برای رشد و نمو مراحل لاروی مگس سنوزیا مناسب نیست. به همین دلیل برای تکثیر این حشره مفید جعبه های چوبی حاوی مخلوط کود حیوانی پوسیده، کوکوپیت، سبوس و کاه و کلش و بقایای گیاهای قرار می‌دهند تا لاروهای شکارگر مگس سنوزیاد بتوانند رشد کنند. البته برای آبیاری این جعبه یک انشعاب از سیستم آبیاری گلخانه را در نظر گرفت.



منابع

مدیریت تلفیقی مگسهای مینوز برگ خیار گلخانهای با استفاده از عوامل کنترل بیولوژیک، شهرام فرخی، محمدرضا باقری- ۱۳۹۸

بسته کار آفرینـی تولید عوامل بیولوژیک (احداث انسکناریم پرورش زنبور براکون، عبداله مخبر، ملی محمد عمویی، نسترن چهارکامه، نسر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *